Pisać każdy może... tylko jak?

Aktualne konkursy scenariuszowe

2012-01-29T16:18:00.000+01:00

Nie udało Ci się zdążyć na konkurs SCRIPT PRO 2012? Do tego wkurza Cię gdy szukasz innych konkursów scenariuszowych i ciągle trafiasz na strony, do tych które już się zakończyły, np. do poprzedniego posta na tym blogu? By coś z tym zmienić zamieszczam listę aktualnych konkursów scenariuszowych i malutką podpowiedź gdzie i jak szukać konkursów :)

Początek roku nie obfituje w dużo konkursów ale może znajdziesz coś dla siebie:

Konkurs w Zachęcie podziel się sztuką!
termin: 29.02.2012
nagrody: realizacja scenariusza przy współpracy z autorem + dystrybucja w Internecie i na darmowej płycie DVD
uwagi: celem konkursu jest napisanie scenariusza do 3-minutowego filmu animowanego dla dzieci, który będzie wykorzystywał wizerunki prac z kolekcji Zachęty Narodowej Galerii Sztuki
www: http://www.zacheta.art.pl/article/view/659/konkurs-w-zachecie-podziel-sie-sztuka

Dwa teatry - konkurs na dramat
termin: 31.05.2012
nagrody: wystawienie dwóch najlepszych dramatów w sezonie 2012/2013
uwagi: tematyka musi nawiązywać do życia i problemów polskich peryferii
www: http://dwateatry.blogspot.com/p/media-o-nas.html

XXIII Konkurs na sztukę teatralną dla dzieci i młodzieży
termin: 02.04.2012
nagrody: pula 20.000 zł
uwagi: teksty przeznaczone na sceny lalkowe i dramaturgiczne
www: http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/130651.html

Kaliski Konkurs Literacki na Utwór dla Dzieci
termin: 30.03.2012
nagrody: nagrody finansowe (niestety niesprecyzowane...) + rzeczowa Nagroda Honorowa
uwagi: utwory w dowolnej formie literackiej (także utwór sceniczny), nagrodę trzeba odebrać osobiście w Kaliszu - w przeciwnym wypadku przepada
www: http://lyzkamleka.eu/pliki/konkurs_na_utwor_dla_dzieci.pdf

A gdzie szukać informacji o aktualnych konkursach? Można próbować na stronach z konkursami pośród konkursów literackich:

Szukając konkursów tylko scenariuszowych (i ogólnie informacji dotyczących scenopisarstwa) warto też często zaglądać na www.scenariuszfilmowy.pl.

Pozostaje jeszcze wujek Google. Tutaj jednak musisz dodatkowo odfiltrować wszystkie przestarzałe konkursy. Wpisanie frazy "konkursy scenariuszowe 2012" nie zawsze wystarcza, zatem wyszukaj po prostu "konkurs na scenariusz" / "konkurs scenariuszowy" / "konkurs na sztukę", itp. a następnie wybierz z lewej strony "więcej narzędzi" i zaznacz "zakres dat..." podając ostatnie 3 miesiące i wszystkie nieaktualne konkursy (albo przynajmniej ich większość) powinny zniknąć :)

Powodzenia!

Konkursy scenariuszowe

2011-05-13T18:59:00.000+02:00

Ostatnio sporo osób trafia na bloga po szukaniu w wyszukiwarkach fraz konkurs na scenariusz, konkurs scenariuszowy, konkurs dramaturgiczny. Z myślą o Was - oto zaktualizowana lista obecnie trwających konkursów:

Trzy Korony - Małopolska Nagroda Filmowa
kategoria: scenariusz filmu fabularnego
termin: 30 września
nagroda: I miejsce - 40 000 zł, II miejsce - 30 000 zł, III miejsce - 15 000 zł
kategoria: scenariusz filmu dokumentalnego
termin: 31 sierpnia
nagroda: 20 000 zł
www: http://www.tvp.pl/krakow/konkursy/trzy-korony-malopolska-nagroda-filmowa/1907392

Konkurs na scenariusz Grolsch Film Works - Młodzi i Film
termin: 20 lipca
nagroda: 50 000 zł
uwagi: z regulaminu: "Konkurs GFW - MiF kierowany jest do zespołów filmowych, które utworzą studenci szkół filmowych i artystycznych. Ich sformułowanie jest warunkiem wzięcia udziału w konkursie.". Koniecznie zapoznaj się z całym regulaminem - http://new.mlodziifilm.pl/pl/grolschfilmworks/regulamin
www: http://www.mlodziifilm.pl/pl/home/aktualnosci/_27327

Konkurs na scenariusz HiMountain
termin: 18 maja
nagrody rzeczowe: śpiwór Alaskan 1.0 (o wartości 399 zł), plecak Thoryt 70 (329 zł) i namiot Aosta 2 (299 zł)
www: http://www.himountain.pl/aktualnosci/konkurs-himountain-na-scenariusz-filmowy

Konkurs Scenariuszowy FFM
termin: 20 czerwca
uwagi: uczestnicy do 18 roku życia (włącznie)
nagrody rzeczowe: laptop, kamera, bilety do kina, komplet książek Wydawnictwa Filmowego Wojciech Marzec
www: http://www.ffm.org.pl/

nadal można wysyłać zgłoszenia na Metafory Rzeczywistości:
termin: 31 maja 2011
nagroda główna: 10 000 zł.
www: http://www.teatr-polski.pl/articles,details,21,0,metafory-rzeczywistosci-2011---konkurs-dramaturgiczny.html

Zrealizuj swój scenariusz... nie wychodząc z domu!

2011-05-08T13:37:00.000+02:00

Masz trudności z przebiciem się ze swoim scenariuszem? Nie czekaj - usiądź wygodnie i sam go zrealizuj! Zobacz jak będzie wyglądała Twoja historia bez wychodzenia z domu. Efekt jaki zobaczysz to w prawdzie nie pełnometrażowy film z prawdziwymi aktorami, wielkim budżetem ale i tak warto spróbować i stworzyć... animację!

Poza kręceniem filmów w klasyczny sposób istnieje alternatywa dla pokazania i sprawdzenia swoich pomysłów w praktyce - animacja komputerowa. Może to być dla Ciebie zabawa ale i ciekawe doświadczenie. Oto, krótki przegląd trzech, moim zdaniem najciekawszych, internetowych narzędzi do... "kręcenia filmów", które nie wymagają specjalistycznej wiedzy!

Xtranormal

Jeśli umiesz pisać - możesz robić filmy. To hasło przewodnie serwisu Xtranormal (http://www.xtranormal.com/). Autorzy chcą pozwolić tworzyć filmy każdemu, kto tylko potrafi pisać. I swoją misję spełniają całkiem nieźle! Aplikacja dostępna jest on-line więc nie musisz niczego instalować. Jeśli chcesz tworzyć animacje bez dostępu do Internetu, nie ma problemu - Xtranormal jest także dostępna w wersji do pobrania.

Na początek wybieramy scenkę na jednego lub dwóch aktorów (są bardzo zróżnicowane tematycznie - mamy tu celebrytów, piłkarzy a nawet roboty). Potem spisujemy scenariusz scenki w postaci dialogu. Wybieramy ujęcia kamery, zachowanie bohaterów ze scenki, ich wygląd a nawet głos! Głos ten jest tworzony cyfrowo na podstawie zapisanego tekstu. Niestety Xtranormal nie potrafi czytać po polsku ale mam nadzieję, że to tylko kwestia czasu. Po ustawieniu wszystkich opcji wciskamy jeden przycisk, a cały sztab cyfrowych reżyserów, dźwiękowców, scenografów, aktorów, itd. pracuje dla nas i tworzy film podczas gdy my wygodnie siedzimy sobie w fotelu i piejmy kawkę. Po kilku chwilach powstaje nam animacja 3D - realizacją naszego pomysłu. Czyż nie piękna wizja dla scenarzysty? ;) Potem możemy wziąć udział w konkursie - jeden z nich, który niedawno się skończył, to Xtranormal Film Festival. A potem już tylko sława, sława, sława...

Aby mieć dostęp do rozszerzonych opcji, dodatkowych postaci i scenerii trzeba zapłacić ale to co serwis daje za darmo wystarczy w zupełności, żeby się pobawić. Oto jak może wyglądać efekt końcowy - animacja I want to be a screenwriter by socialvillaguy:

Go!Animate

Nie każdy lubi 3D. Dla zwolenników "płaskiej" animacji polecam Go!Animate (http://goanimate.com/). Ma podobne możliwości jak Xtranormal ale moim zdaniem bardziej intuicyjny interfejs. Również nie musisz niczego pobierać - wystarczy wtyczka Flash w przeglądarce. Tak jak w przypadku poprzednika możemy bawić się za darmo lub wykupić punkty i uzyskać dostęp do większej liczby opcji (np. w wersji darmowej długość animacji to max. 2 minuty).

Każdą animację składamy tutaj ze scenek. W ramach jednej scenki możemy wprowadzić dialog, bohaterów i ich ruch a także zmienić ujęcia kamery i wstawić efekty wizualne. Głos bohaterów można wygenerować na podstawie tekstu. Równie dobrze możemy jednak podłożyć własny głos nagrany mikrofonem lub wgrać plik z dźwiękiem. Dostępny jest tutorial, który wszystko dokładnie opisuje. Interfejs jest naprawdę bardzo intuicyjny i przejrzysty, a sam podgląd animacji tworzy się bardzo szybko. Polecam!

Oto przykład gotowej animacji Good News Bad News by Laugh Now or Die Trying:

Muvizu

Na koniec serwis Muvizu (http://www.muvizu.com/). Zgodnie z hasłem serwisu direct, dont't animate wcielamy się tutaj w rolę reżysera. Możemy wybierać i tworzyć bohaterów naszych filmów, scenerie, nawet pojedyncze obiekty, wybrać ujęcia i pozycję kamery, nagrać i poprowadzić dialogi! Aplikację trzeba pobrać na komputer i zainstalować ale jest dostępna za darmo.

Co ciekawe, społeczność tworzy tutaj własne zestawy obiektów i dźwięków, które możemy użyć w naszym filmie (do celów niekomercyjnych). Pomimo, że wersja programu oznaczona jest jako testowa, ma spore możliwości. Może to być dobra pozycja, dla tych którzy chcą mieć większy wpływ na efekt końcowy.

Oto przykładowa animacja stworzona przy pomocy Muvizu - Terror at Littletown by waby0608:

Czy za jakiś czas tak będzie wyglądać tworzenie filmów? Prawdziwych aktorów zastąpią cyfrowi? Możliwe. Mimo wszystko mam nadzieję, że tego nie dożyję :)

Konkursy scenariuszowe

2011-02-22T09:32:00.001+01:00

Jeśli przegapiłeś SCRIPT PRO 2011 - nie martw się! Konkursy są jak pociągi - gdy jedne odjeżdżają, drugie przyjeżdżają*. Oto kilka inicjatyw, którym warto się przyglądnąć (podaję tylko terminy zgłoszeń i nagrody - szczegóły konkursów w odnośnikach):

Serial w sieci
termin: ~~20 marca~~ 31 marca 2011
nagroda główna: 10 000 zł + współpraca przy produkcji
http://www.serialwsieci.pl/

Konkurs dramaturgiczny - Miłosz 2011
nagroda: realizacja najlepszego pomysłu + 5000 zł.
termin: 25 marca 2011
http://www.bok.bialystok.pl/temat.php?wpisyID=419

Ogólnopolski Konkurs o Gdyńską Nagrodę Dramaturgiczną
termin: 31 marca 2011
nagroda główna: 50 000 zł.
http://www.gnd.art.pl/aktualnosci.php

V Ogólnopolski Konkurs dla Dzieci i Młodzieży na sztukę teatralną i scenariusz filmowy "Nie tylko na scenę"
termin: 1 kwietnia 2011
nagrody: wieczne pióra i warsztaty dla młodych autorów
uwagi: dwie kategorie wiekowe: do 14 lat i 15-21 lat
http://www.arsus.pl/v_ogolnopolski_konkurs_dla_dzieci_i_mlodziezy_na_sztuke_teatralna_i_scenariusz_filmowy_%E2%80%9Enie_tylko_n,21.html

Metafory Rzeczywistości 2011 - konkurs dramaturgiczny
termin: 31 maja 2011
nagroda główna: 10 000 zł.
http://www.teatr-polski.pl/articles,details,21,0,metafory-rzeczywistosci-2011---konkurs-dramaturgiczny.html

Pamiętaj - kto nie próbuje, temu nigdy się nie udaje. Powodzenia!

* nie dotyczy PKP

Jak napisać CV... i nie tylko :)

2010-07-07T20:10:00.000+02:00

Dawno nie pisałem. Dopadła mnie niemoc i beznadzieja. Ale próbując się trochę odnaleźć zaciekawiło mnie jakich porad ludzie szukają najczęściej. Otwieram więc Wujka Google i wpisuję "jak pisać..." i bum! Pojawia się lista podpowiedzi. Na pierwszym miejscu jak pisać cv. Dalej list, recenzja, ale jest też list motywacyjny i podanie.

Mam kilka małych doświadczeń związanych z rekrutacjami i zarządzaniem zasobami ludzkimi. Pomyślałem więc, że dołożę do worka swoje 3 grosze, które mogą pomóc w zdobyciu pracy.

W przeciwieństwie do wielu poradników te rady mają na celu raczej skłonić do zmiany sposobu myślenia na temat pisania CV. Jeśli szukanie pracy nie jest teraz Twoim problemem - przejdź do podsumowania. Tam znajdziesz małą poradę dotyczącą każdego rodzaju pisania.

Pewna anegdotka opowiada jak szef dużej firmy opowiada o rekrutacji:

"Dostaliśmy aż 500 zgłoszeń CV. Na każde patrzyłem przez sekundę i odkładałem na jedną z dwóch stert. Po prawie 10 minutach miałem już dwie grupy. Pierwszą wyrzuciłem do kosza. Mieli pecha. A my w firmie nie potrzebujemy pechowców."

To tylko anegdota ale jest w niej naprawdę dużo prawdy. CV to nie jest coś co decyduje o tym, czy dostaniesz pracę, czy nie. CV to zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną i to na niej wszystko się rozegra. Musisz o tym pamiętać, a pisząc życiorys zastanowić się nad tym...

co zrobić żeby moje CV nie wylądowało w koszu?

I oto obiecane 3 grosze, które pomogą Ci to osiągnąć:

Grosz nr 1: CV MUSI BYĆ ŁADNE!

Absurd!? Czy już nie liczy się to, że masz świetne wykształcenie i wieloletnie doświadczenie? Jak to mówią "sorry, life is brutal and full of zasadzkas and sometimes kopas w doopas". To mit, że nie oceniamy po wyglądzie. Więcej! Oceniamy tak nie tylko ludzi ale i ich życiorysy. Pomyśl - jeśli dostaniesz stertę CV - przeczytasz każde? Będziesz mieć na tyle siły żeby każdemu przyjrzeć się z taką samą uwagą? Nie, nie będziesz. Dlatego w głowie pozostaną Ci te, które prezentowały się lepiej. To brutalne ale takie są fakty.

Czym charakteryzuje się ładne CV? Prostota i elegancja. Bez wodotrysków i dziwacznych kształtów i czcionek. Staraj się na kompromis - zmieścić na jednej stronie ale zachować dużo przestrzeni. Nie pisz "ciurkiem", stosuj listy i wypunktowania. Przede wszystkim popatrz na CV i zapytaj sam siebie - czy komuś będzie wygodnie to czytać? Drukuj w kolorze (o ile nie użyłeś ich więcej niż 3). W lewym górnym rogu koniecznie dodaj aktualne zdjęcie (nie z wakacji, tylko z legitymacji).

Widziałem kiedyś CV napisane... długopisem. Takie CV na 100% ląduje w śmietniku. (no chyba, że istotą pracy jest piękne pismo, które chcesz pokazać)

Grosz nr 2: KLAUZULA PRAWNA

Przenigdy nie zapominaj dodać na samym dole małą czcionką:
"Zgodnie z ustawą z dn. 29.08.97 r. o Ochronie danych Osobowych Dz. Ust. nr 133 poz. 883, wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb niezbędnych do realizacji procesu rekrutacji i selekcji."
Bez tego nikt nie przeczyta Twojego CV!

Grosz nr 3: NIE TRAĆ CAŁEGO DNIA NA TREŚĆ

Mówi się, że warto pisać w CV o wszystkim co tylko umiemy. Niestety jest to g*wno prawda. Jeśli tylko nie potrzebujesz "zapchać" czymś CV to nie wciskaj na siłę wszystkich pozytywnych cech jakie są tylko na świecie. Pamiętaj, że CV to jest dopiero zaproszenie na rozmowę. Wszystko co napiszesz może być podczas niej łatwo zweryfikowane. Jeśli napiszesz, że jesteś komunikatywny, a na rozmowie nie wydusisz słowa to czar pryśnie. W zależności od tego jakie masz doświadczenie napisz tyle "dodatków", żeby CV zapełniają jedną stronę.

Podsumowanie

A czego możesz się nauczyć jeśli piszesz nie tylko CV? Patrząc na rekrutację i proces pisania wypływa na wierzch bardzo ważna cecha - naprawdę liczy się pierwsze wrażanie. Musisz zachwycić, być inny, ciekawy, zaskoczyć nagłówkiem, pierwszym zdaniem, pomysłem, konkretem. Jeśli chcesz wydać książkę, sprzedać scenariusz, zareklamować swój produkt musisz robić dobre wrażanie:

naucz się mówić o swoich pomysłach krótko i zwięźle (nigdy nie mów: "mam pomysł ja świetną książkę! O czym?? Oj, ciężko powiedzieć w dwóch zdaniach....")
zawsze mów o swoich pomysłach z entuzjazmem i wierz w sukces (nigdy nie mów: "mam taki pomysł ale nie wiem czy się spododba...")
bądź konkretny (nigdy nie mów: "ten produkt/pomysł może/byćmoże/zapewne/raczej jest...")

Powodzenia!

Jak zwrócić uwagę? cz. 3

2010-04-09T16:45:00.000+02:00

I oto obiecana ostatnia seria kontrastów. Jeśli znasz inne ciekawe - podziel się nimi!

Typ kontrastu: Prawda - fałsz
Przykład: Na przykład użycie tła historycznego do fikcyjnej historii. Może być też wplecenie w historię pewnych postaci, które istniały naprawdę.
Komentarz: Ludzie lubią odkrywać w czymś nowym coś co już znają. Jeśli będzie to coś co dobrze znają (np. bliska im postać historyczna) poczują się bardziej związani z historią i bardziej ich zainteresuje

Typ kontrastu: Początek - koniec
Przykład: Na początku bohater jest żebrakiem, kończy jako miliarder (albo odwrotnie)
Komentarz: Kontrast związany z przemianą bohatera. Gdy nawiązuje do tematu potrafi ładnie podkreślić to co dana historia ma przekazać.

Typ kontrastu: Potencjalizacja
Przykład: Początek historii. Widzimy bohatera, który siedzi w więzieniu i mówi "nigdy nie zabiłbym bez powodu... ale miałem dobry powód". Następnie poznajemy historię jego życia i tego jak trafił do więzienia.
Komentarz: Widz/czytelnik wie, że stanie się coś złego. Jest jednak ciekaw jak do tego dojdzie.

Typ kontrastu: Tajemnica
Przykład: Bohater zmierza do jakiegoś miejsca. Ma o nim swoje wyobrażenia. Dopiero gdy dotrze na miejsce jego wyobrażenia zostaną skontrastowane z rzeczywistością.
Komentarz: Widz podąża za bohaterem. Również ma pewne oczekiwania i wyobrażenia. Jest ciekaw czy są one zgodne z rzeczywistością.

Jak zwrócić uwagę? cz. 2

2010-04-06T16:55:00.003+02:00

Znasz już siłę kontrastu. Przyszła pora na następną paczkę kontrastów wraz z przykładami. Tym razem będzie bardziej "komediowo" ale w każdej historii mogą się przydać!

Typ kontrastu: Co bohater myśli - co myślą inni
Przykład: Bohater myśli, że jest inteligenty. Wszyscy dookoła tak naprawdę drwią z niego. On zdaje się tego nie dostrzegać.
Komentarz: Świetny kontrast do sytuacji komediowych. Na tym kontraście można oprzeć ciekawą postać do komedii!

Typ kontrastu: Cechy bohatera
Przykład: Bohater jest odważnym żołnierzem, weteranem. Boi się jednak czegoś absurdalnego - balonów.
Komentarz: Kontrast dobry nie tylko do komedii. Warto pamiętać aby nasz bohater (nawet jeśli jest supermacho) miał jakieś słabe punkty, które uczynią go bardziej ludzkim (w końcu każdy z nas ma jakieś wady*)

Typ kontrastu: Kontrast pomiędzy scenami
Przykład: Bohater mówi "nigdy nie założę stroju kurczaka!". Cięcie. Widzimy go w następnej scenie przebranego za kurczaka.
Komentarz: Znany trik rodem z sitcomów. Najważniejsze, że wciąż działa i śmieszy. Kontrast pomiędzy scenami może być wykorzystany także w inny sposób. Warto przeplatać ze sobą sceny większego napięcia i mniejszego (tzw. wybrzmieniowe). Wszystko po to by dawać widzowi/czytelnikowi na chwilę odetchnąć a potem znów zaciekawić.

Typ kontrastu: Zamiana miejsc
Przykład: W historii następuje zamiana statutu jedzenia i wydalania. Jedzenie staje się czymś wstydliwym podczas gdy wydalanie jest czymś... bardzo powszechnym (przy stołach nie ma krzeseł tylko sedesy, jeść można tylko w "łazience")
Komentarz: To motyw z jednego z filmów, niestety nie pamiętam tytułu. Zamiana miejsc może nastąpić także u bohaterów - to również motyw użyty w kilku filmach.

Typ kontrastu: Sytuacja - zachowanie
Przykład: Lekarz wykonuje skomplikowaną operację. Przed pokrojeniem pacjenta pokazuje innym lekarzom kilka sztuczek ze skalpelem.
Komentarz: Zachowanie, które nie pasuje do sytuacji śmieszy nie tylko w filmach ale i w życiu codziennym ;)

Następnym razem kolejna (tym razem już chyba ostatnia) porcja kontrastów. Do przeczytania!

* ja mam na przykład wadę wzroku :P

Jak zwrócić uwagę?

2010-04-03T15:11:00.000+02:00

Dlaczego pewne rzeczy przyciągają naszą uwagę bardziej niż inne? Co zrobić by Twoja historia też tak przyciągała?

Szedłeś dziś ulicą? Pamiętasz ludzi obok których przechodziłeś? Pamiętasz jakie samochody przejeżdżały przez ulicę? Zapewne nie...

A gdyby środkiem ulicy przebiegł słoń - zauważyłbyś? Założę się, że nie byłbyś w stanie tego nie zauważyć! Słoń jest czymś nietypowym. Kontrastuje z otoczeniem.

Tak. To wszystko sprawka kontrastu. To kontrast sprawia, że pewne rzeczy widzimy wyraźniej. To kontrast przyciąga uwagę.

Możesz tę wiedzę wykorzystać przy pisaniu swoich historii! Oto pierwsza paczka kontrastów i tego jak możesz je wykorzystać. Dzięki nim Twoja historia będzie jeszcze bardziej przykuwała uwagę!

Typ kontrastu: Co wie widz/czytelnik - co wie bohater
Przykład: Bohater włamuje się do sklepu. Myśli, że jest pusty. Widz/czytelnik wie, że w sklepie jest jego właściciel.
Komentarz: Taka sytuacja rodzi napięcie poprzez pytania, które się pojawiają - Czy złodziej zauważy go? Czy właściciel jakoś zareaguje?

Typ kontrastu: Co bohater mówi - co wie widz/czytelnik
Przykład: Śmiertelnie chory mąż zataja wyniki badań przed żoną, która myśli, że jest zdrowy. Od teraz widz/czytelnik będzie patrzył na ich poczynania wiedząc więcej niż żona.
Komentarz: Daje to widzowi/czytelnikowi poczucie pewnej "wyższości" nad bohaterami. Wie więcej. Czuje, że może spojrzeć na historię szerzej co zwiększa jego ciekawość.

Typ kontrastu: Kontrast pomiędzy dwiema postaciami
Przykład: Dwie postaci, które mają tak różne cechy, że nie pasują do siebie. Coś je jednak łączy. Na przykład: postać A jest policjantem, a postać B jest złodziejem. Łączy ich to, że są braćmi.
Komentarz: Kontrastowanie pomiędzy takimi postaciami pozwala z łatwością tworzyć sytuacje konfliktowe!

Typ kontrastu: Wydarzenie - tło wydarzenia
Przykład: Radosna parada podczas pogrzebu
Komentarz: Taki kontrast powoduje, że sceny bardziej zapadają w pamięć (a tego przecież chcemy, prawda?)

Typ kontrastu: Klimat sceny - nagła jego zmiana
Przykład: Chłopak z dziewczyną w mieszkaniu. Nastrojowa muzyka, kwiaty i świece. Całują się. Nagle przez okna wpada brygada antyterrorystyczna i zabiera dziewczynę. Zaskoczony chłopak zostaje sam.
Komentarz: Bardzo podobne do poprzedniego kontrastowania. Utrwala scenę w pamięci rodzi chęć poznania co będzie działo się dalej.

Już niedługo druga porcja kontrastów wraz z przykładami! Spróbuj wykorzystać je w swojej historii!

Jak stworzyć ciekawą postać, czyli nie nazywaj rzeczy po imieniu.

2010-03-04T10:10:00.008+01:00

Wielowymiarowość (trudne słowo), czyli cechy fizyczne, psychologiczne i społeczne
Pięta achillesowa, czyli słaby punkt
Szeroki wachlarz cech
Cechy wyróżniające

Bagaż emocjonalny
Cel, pragnienie
Identyfikacja widza z postacią
itd...

To jedne z kilku cech interesującej filmowej postaci. Jak organizować sobie pracę nad scenariuszem aby o niczym nie zapomnieć? Skąd dowiesz się czy stworzona przez Ciebie postać jest ciekawa? Czy będzie to kolejny Vito Corleone albo Hannibal Lecter?

Powstało kilka pomocnych metod, które można często spotkać:

pisanie biografii bohatera,
kwestionariusz osobowy z cechami,
czy fikcyjne wywiady,

W tym poście nie dowiesz się nic na ich temat. Tym razem chcę pokazać Ci coś nowego.

Wspomniane metody nazywają rzeczy po imieniu. Oto bohater jest nieśmiały albo arogancki. Miał ciężkie dzieciństwo albo bogatych rodziców. Jeśli skorzystasz z tych metod nieraz poczujesz jak na siłę uzupełniasz kolejne rubryki i odpowiadasz na kolejne pytania bez przekonania.

To nie dlatego, że nie znasz swoich bohaterów. To nie dlatego, że nie umiesz opisać ich cech. Zapewne w Twojej głowie wydają się być bardzo wyraźne. Ale gdy przychodzi do ich opisania pojawiają się problemy.

To dlatego, że w przypadku opisywania postaci nazywanie ich cech po imieniu jest sztuczne. Gdy będziesz pisać scenariusz nigdzie nie napiszesz Marek jest energicznym egoistą. Skąd widz się o tym dowie? Musisz to pokazać obrazem!

Scenki sytuacyjne

I tu z pomocą przychodzi ciekawa metoda. Nie pisz wszystkich cech fizycznych, psychologicznych, społecznych, itd. każdej z postaci. Stwórz zbiór scenek (np. pięciu), a potem postaw każdą z postaci w danej sytuacji i dokładnie opisz jak się zachowa. Ta świetna metoda pozwoli Ci opisać cechy bohatera w oryginalny sposób. Jest także świetnym ćwiczeniem pokazywania cech za pomocą akcji! Co więcej - dzięki niej dostrzeżesz cechy, o których wcześniej nie myślałeś!

Jakie to mogą być sytuacje? Do każdego scenariusza możesz wybrać inne. Takie, które będą Ci odpowiadać najlepiej. Na przykład: scenka w barze. Bohater wchodzi do baru:

jak wchodzi? energicznie, powoli, rozgląda się, patrzy tylko przed siebie?
jak reagują na niego inni? zauważają go, olewają, śmieją się z niego, podziwiają, uciekają?
w jaki sposób staje przy barze i co zamawia?
jak reaguje barman?

Wyobraź sobie Shreka, który wchodzi do baru z uśmiechem na twarzy. Próbuje się przecisnąć ostrożnie między stolikami ale i tak wszystkie przewraca. Ludzie wpadają w panikę. Shrek przeprasza, błaga żeby nie uciekali. Gdy wszyscy znikają lekko zmartwiony Shrek podchodzi do baru i prosi o mleko ze zmiksowanymi larwami i ślimakami...

Możesz coś powiedzieć o tej postaci? Jasne! Tak samo oceniasz ludzi każdego dnia! Jak myślisz - jak do baru wszedłby porucznik Colombo?

Spróbuj opisać swoich bohaterów w innych scenkach:

bohater siedzi przy stole i je zupę, żona/mąż krzyczy na niego jaki jest beznadziejny/na - jak zareaguje?
bohater czeka na autobus na przystanku - jak czeka? siedzi, stoi? pali papierosa? podchodzi do niego dziecko sąsiada i mówi "mój tata mówi, że Twoje życie to porażka" - jaka będzie jego reakcja?
bohater wygrywa milion w totka - jak zareaguje? co będzie chciał zrobić z wygraną?

Powodzenia!

Murphydrama

2010-02-05T19:10:00.003+01:00

Czy Twoje opowiadanie wieje nudą? Czy Twojemu scenariuszowi brakuje dramaturgii? Jest na to lekarstwo! Murphydrama © - dostępna bez apteki i bez recepty!

Pisałem o teoriach tworzenia historii. "A co się będę!", sam stworzę własną pseudoteorię. Przeczytaj jednak poprzedni wpis i pamiętaj żeby do takich rzeczy podchodzić z dystansem!

Murphydrama w teorii i praktyce

Dramaturgia to napięcie. Pamiętasz kiedy byłeś najbardziej "spięty"? Tak - wtedy gdy wszystko waliło się na raz a każdy termin był "na wczoraj". Nic zatem nie tworzy napięcia tak dobrze jak spiętrzenie trudności!

Jak wykorzystać tę wiedzę w pisaniu? Oprzyj się na jedynych* prawach tego świata, które działają ZAWSZE - prawach Murphy'ego!

Jak to działa?

Zasada jest prosta - Zrób swojemu bohaterowi krzywdę. Weź dowolną sytuację. Wyciśnij na nią gorzki sok z kilku praw Murphy'ego i Twoja historia nabierze smaku! Dużo praw Murphy'ego to duże tarapaty bohatera. Każdy czytelnik będzie chciał wiedzieć jak sobie z nimi poradzi.

No właśnie... wciągnąć bohatera w tarapaty jest łatwiej niż go z nich wyciągnąć. Ale to już inna bajka.

A teraz prosty przykład

Janek Rogalik (30 lat) musi zapłacić wierzycielom sporą kwotę. Nie ma pieniędzy. Na ulicy (o dziwo) znajduje kupon toto lotka. Okazuje się, że wygrywa milion złotych i oddaje długi.

Mamy zatem nudną historię. Spróbujmy użyć "systemu Murphydrama". Zobaczymy co wyjdzie!

Prawo Murphy'ego: Jeżeli coś może się nie udać - nie uda się na pewno.

Wygrywa milion złotych? Nie! Niech każdy numer na jego kuponie będzie o jeden za mały! Janek wyrzuca kupon.

Prawo Murphy'ego: Matka natura jest suką.

Wyobraź sobie, że jesteś zrządzeniem losu. Co byś zrobił żeby wkurzyć Janka? Ja (wiedząc, że już wyrzucił swój kupon) sprawiłbym, że jednak to był zwycięski kupon. A więc okazuje się, że losowanie przebiegło nieprawidłowo. Kule były źle podpisane i szczęśliwe numery są w rzeczywistości o jeden mniejsze!

Prawo Murphy'ego: Coś nie uda się nawet wtedy, gdy jednak nie powinno się nie udać.

Janek wygrywa ale jednak nie ma kuponu i nie może odebrać nagrody...

Prawo Murphy'ego: Wszystko wali się naraz.

Janek nie może znaleźć kuponu. Wszyscy jego wierzyciele nachodzą go w jednym momencie! Hmm... To może niech spróbuje tylnym wyjściem?

Prawo Murphy'ego: Jeżeli myślisz, że idzie dobrze - na pewno nie wiesz wszystkiego.
Janek wychodzi tylnymi drzwiami. Nikt go nie zauważa. Udało sie!... Nie, nie udało! Na tyłach czeka jego ciotka, która krzyczy "Jaaaanku wreszczcie cię dorwałam!". Wierzyciele wszystko słyszą i biegną za dom.

Prawo Murphy'ego: To, czego szukasz, znajdziesz zawsze w ostatnim z przeszukiwanych miejsc.

Ciotka przynosi dla Janka wiadomość o wielkim spadku po dziadku. Janek może teraz spłacić wszystkie długi.

Uh, ta ciotka to piękny przypadek deus ex machina. Żeby chociaż trochę temu zaradzić trzeba ją wpleść w całą historię.

I tak mamy ostatecznie:

Wierzyciele nękają biednego Janka. Na ulicy widzi kupon toto lotka. Wiatr zabiera kupon. Janek go goni. Po drodze spotyka swoją ciotkę, której dawno nie widział. Ona wyraźnie chce mu coś przekazać jednak on stwierdza, że nie ma czasu i biegnie za kuponem. Dogania go. Jest! Ma go! Nagle wpada pod samochód.
Janek trafia do szpitala. Budzi się. Szuka kuponu. Nie ma! Coś go jednak gryzie między zębami. Tak! To kupon! Właśnie w telewizji leci losowanie. Nie trafia. Każdy numer jest o jeden za mały. Wściekły wyrzuca kupon i wychodzi z sali szpitalnej. Na korytarzu znowu spotyka ciotkę, która chce z nim porozmawiać. Janek stwierdza jedynie, że ma teraz kłopoty i nie ma czasu żeby z nią rozmawiać. Wraca do domu.
Na drugi dzień słyszy w TV, że kule były źle podpisane i jego numery wygrały! Chce biec do szpitala. Okazuje się jednak, że wszyscy wierzyciele czekają pod jego drzwiami i chcą go dopaść. Ucieka tyłem. Wpada na swoją ciotkę, która krzyczy witając się z nim. Przybiegają wierzyciele. Okazuje się, że ciotka przyniosła dla Janka informację o spadku.

Jest ciekawiej? ;)

Spróbuj pobawić się swoją historią i użyć w niej inne prawa Murphy'ego:

Trudne problemy zostawione same sobie staną się jeszcze trudniejsze.
Jeżeli udoskonalasz coś dostatecznie długo - na pewno to zepsujesz.
Druga kolejka jest zawsze szybsza.
Wszystko, co dobre, jest nielegalne, niemoralne albo powoduje tycie.
Niemożliwe jest zbudowanie niezawodnego urządzenia - głupcy są zbyt pomysłowi.
Wniosek to punkt, w którym nie masz już siły dalej myśleć.
Prawo Gumpersona: Prawdopodobieństwo każdego zdarzenia jest odwrotnie proporcjonalne do stopnia, w jakim jest ono pożądane.
Prawo Fetta: Nigdy nie powtarzaj udanego doświadczenia.
Poprawianie czegoś, co działa dobrze, sprawi, że zacznie to działać źle. Poprawianie czegoś, co działa źle, sprawi, że zacznie to działać jeszcze gorzej. Wniosek: Cały świat jest cały czas poprawiany.
Każda rura po obcięciu na wymiar okazuje się zbyt krótka.
Jeśli natarcie posuwa się bez przeszkód - właśnie wchodzisz w pułapkę.
Staraj się wyglądać niepozornie - może przeciwnik ma mało amunicji.
Żaden plan bitwy nie przetrwa kontaktu z wrogiem.
Plan operacji wygląda świetnie do pierwszego kontaktu z nieprzyjacielem.
Problem z najprostszą drogą odwrotu jest taki, że przeciwnik zdążył ją zaminować.
Nigdy nie przebywaj w jednym okopie z kimś odważniejszym od ciebie.
Nieprzyjaciel niezmiennie atakuje w dwóch przypadkach: - kiedy jest gotowy - kiedy ty nie jesteś
Pozorujący atak nieprzyjaciela, który ignorujesz - jest właściwym natarciem.
Postrzał w klatę to sposób, w jaki Natura sugeruje ci, żebyś wyluzował.
Pięciosekundowe zapalniki wybuchają po trzech sekundach.
Uciekający przeciwnik zapewne tylko się wycofuje na z góry upatrzone pozycje.
Najczęściej zacinają się karabiny nie zacinające się.
Jeśli coś ci się nie udaje za pierwszym razem - poproś o wsparcie z powietrza.
Jeżeli jedziesz na gapę, to możesz być pewny, że konduktor sprawdzi bilety tuż przed stacją, na której wysiadasz.
Jeśli podróżujesz bez pieniędzy, i bez biletu – konduktor wysadzi cię z pociągu na stacji, na której żaden pociąg się nie zatrzymuje.
Jeśli coś jest głupie, ale działa, to nie jest głupie.
Jeśli wiesz, że coś może pójść źle i podejmiesz stosowne środki zapobiegawcze, to źle pójdzie coś innego.
Jeśli posiadasz coś dostatecznie długo, możesz to wyrzucić – jeśli cokolwiek wyrzucisz, od razu będziesz tego potrzebować.

* ok, są jeszcze prawa Newtona i teoria względności Einsteina ale... prawa Murphy'ego są bardziej praktyczne :)

Napisz scenariusz w tydzień!

2010-01-23T15:40:00.004+01:00

Buszujesz po sieci i... bach! Trafiasz na stronę, która ma to czego szukałeś.

Pisanie nigdy nie było tak proste! Nasza teoria pozwoli Ci napisać scenariusz w tydzień! Wystarczy, że odpowiesz na kilka pytań i będziesz podążał za naszą strukturą...

Ach! Jeden tydzień! Genialne! Nagle za Twoimi plecami pojawia się Henry Louis Mencken i mówi:

Każdy ludzki problem ma eleganckie, proste rozwiązanie i zawsze jest ono złe.

Kim u diabła jest Henry Louis Mencken? Co robi w moim domu? Dlaczego mam go słuchać? Chcę napisać scenariusz w tydzień!

Spokojnie. Zaraz wszystko się rozjaśni.

Teoria a praktyka

Wielu autorów pisało o tym jak pisać dobre historie. Kim są?

Arytoteles - Poetyka
Joseph Campbell - Monomyth
Paradygmat Syda Fielda
Christopher Vogler - The Writer's Journey
Chris Huntley & Melanie Anne Phillips - Dramatica
Carlo Gozzi, George Polti - Sytuacje dramaturgiczne
Lajos Egri - The Art of Dramatic Writing
Carol Pearson - 12 archetypów
Vladimir Propp - Morphology of the Folk Tale

To tylko niektórzy. O czym piszą? Piszą na różny sposób o tych samych czynnikach:

Bohater główny, postaci poboczne - wyrazistość, czyli cechy fizyczne, psychiczne i społeczne.
Orkiestracja, czyli różnice pomiędzy cechami postać.
Cel, pragnienie głównego bohatera. Np. cel - "zdobyć" tę kobietę, pragnienie - miłość.
Konflikt - zmusza do działania i do wyboru pomiędzy wykluczającymi się możliwościami. Stawka musi być wysoka.
Antagonista - ma swój cel, który stoi w konflikcie z celem głównego bohatera.
Przeszkody - bohater nie może dążyć do celu bez przeszkód. Muszą być coraz większe i trudniejsze.
Rozwój bohatera - bohater dąży do zmiany lub walczy o to by pozostać sobą.
Struktura - 3 lub 4 akty, punkty zwrotne, midpoint, kulminacja, itp.
Sceny - po co jest? czyja to scena? jaki jest cel w tej scenie? jaka struktura?
Dialogi, czyli jak nie mówić o tym co można pokazać.
Gatunek - komedia, dramat, sensacja, thriller...

Każda z teorii zahacza o te sprawy. Mówi jakie powinny być a jakie nie. Pokazuje co jest dobre, co złe. Co działa, a co nie działa. Prowadzi Cię za rękę niczym ślepca. Czy aby na pewno do celu?

Znam X teorii - jestem już superscenarzystą?

Raczej nie jesteś. Ze wszystkimi teoriami trzeba uważać.

Najbardziej znane teorie tworzą Amerykanie. Kino europejskie różni się od amerykańskiego.
Teorie podają przykłady dobrych filmów, które spełniają ich założenia. Ale nie wszystkie filmy je spełniają. Oczywiście jeśli się uprzesz to każdy dobry film "naciągniesz" na siłę pod daną teorię.
Każda teoria jest jednym ze sposobów na stworzenie historii. Może nie sprawdzić się jednak w każdej sytuacji.
Ważne! Teorie bazują na analizie znanych historii. Nie mogą jednak odtworzyć procesu twórczego jaki zaszedł przy ich tworzeniu.

Można więc wpaść w pułapkę. Możesz próbować spełnić wszystkie warunki danej teorii. Możesz osiwieć, wyłysieć, przegapić 3 razy olimpiadę i... nie uda Ci się wszystkiego poskładać do kupy.

Ale może Ci się udać zrobić wszystko co mówi dana teoria. Biegniesz do jakiegoś producenta/reżysera. On czyta i mówi "no nie wiem, jakbym to już gdzieś widział". Zalewa Cię krew. Rzucasz scenopisarstwo albo siebie z mostu.

Ważne żeby teorię rozumieć ale nie brać za pewnik. Możesz sprawdzić czy Twoja historia ma elementy danej teorii. Jeśli ich nie ma - pomyśl czy na pewno musi mieć? A jeśli nie to dlaczego?

W takim razie po *** mi te wszystkie teorie?

Wszystkie te teorie mają sens. Poznaj je i trzymaj je na dystans. Mogą wskazać Ci elementy na które na pewno warto zwrócić uwagę. Mogą Cię zainspirować. Na pewno pomogą Ci lepiej pisać. Na pewno zaczniesz szybciej dostrzegać luki.

Najważniejsze to nie nudzić odbiorcy. Te teorie mogą pomóc Ci w odpowiedzi na pytanie - co robić żeby nie było nudno? Ale pamiętaj! Nie mogą być Twoją jedyną wyrocznią. Pisarz sam musi stworzyć własne zasady!

Jeszcze jedno. Gdy będziesz chciał sprzedać swój pomysł usłyszysz masę pytań. Teorie stają się dla wielu wyznacznikiem jakości. Nie zdziw się jak producent zapyta "Gdzie jest pierwszy punkt zwrotny? Cooo? Tak późno? Powinien być na 25 stronie! Spadaj z tym gniotem!". Musisz znać teorie żeby z nimi polemizować.

Jakimi zasadami zatem się mam się kierować?

Są dwie zasady jakie musisz znać:

Dużo czytaj!
Dużo pisz!

Nic więcej nie potrzeba do bycia pisarzem. Analizuj to co piszesz i jak piszą inni. Zauważ, że dawniej nie było Internetu. Nie było tak wielu teorii. A jednak ludzie pisali i to pisali wybitnie.

Do tych zasad można dodać jeszcze jedną. Stosował ją Mark Twain. Jest to złączenie dwóch pierwszych czyli... przepisywanie. Przepisywanie całych utworów męczy ale pozwala dokładniej analizować tekst! Oczywiście jeśli tylko masz na to czas...

Blogi, blogi, blogi, a na blogach... WOKzN! :)

2010-01-12T23:55:00.002+01:00

Wielki Ogólnopolski Konkurs z Nagrodami ruszył na blogu Piotra Wereśniaka! Miej jego bloga w swoich zakładkach/RSSach! Promuj konkurs i wygraj powieść Nie szukaj mnie!

Scenarzysta blogować?

Piotr Wereśniak to blogujący scenarzysta. A co z resztą? Na stronie scenarzysci.org.pl znajdziesz dwa blogi - Joanny Kos Krauze i Andrzeja Wojnacha. Nie powalą Cię ilością wpisów. Ale jak to mówią "content is the king". Dlatego też warto przeczytać ich notki.

I to... koniec? Znasz jakieś inne polskie blogi o scenopisaniu?

Go West!

W krajach gdzie istnieje przemysł filmowy o scenopisaniu bloguje się więcej:

Blog Johna Augusta. John pracuje z Timem Burtonem (Gnijąca panna młoda, Duża Ryba, czy Charlie i fabryka czekolady). Życie scenarzysty od kuchni!
Blog Alexandry Sokoloff. Masz wolne? Koniecznie poczytaj! Wpisy Alexandry są zazwyczaj dłuuugie ale bardzo przydatne!
Unknow Screenwriter. O ten blog potknąłem się niedawno. Zapowiada się świetnie. PS. Zobacz na listę linków po prawej stronie.

Znasz inne ciekawe blogi? Napisz!

Na koniec szybki powrót do konkursów. Pamiętaj! Do 31 stycznia można wysyłać scenariusze na konkurs Hartley-Merrill!

Kreatywność to stan umysłu

2010-01-04T21:30:00.002+01:00

Blokada twórcza jest jak sraczka. Może złapać każdego i to znienacka. Jak sobie z nią radzić?

Możesz oderwać się od świata, skupić wszystkie siły i... nic się nie wydarzy.
Możesz przeczytać 10 książek o kreatywności i... nic się nie wydarzy.
Możesz przesłać 100 łańcuszków szczęścia i... nic się nie wydarzy.

Bo kreatywność to stan umysłu. Musisz się w ten stan wprowadzić. Jak to zrobić?

Nie myśl o tym!
cytaty z kreskówki: Głupi do Głupszego (albo odwrotnie)

- Mam problem...
- Kiedy ja mam problem to idę spać.
- I co? Pomaga?
- Nie wiem ale to dobry pretekst żeby się przespać!

Sen to świetny pomysł! Im bardziej się starasz tym gorsze efekty. Twój mózg musi odpocząć. Prześpij się, zajmij czymś innym. Zrelaksuj się (trening Schultza, trening Jacobsona) albo zmęcz. Zrób wszystko żeby nie myśleć teraz o tym co i jak masz pisać. Po pewnym czasie wróć do pisania. Jeśli nie pomogło - powtarzaj do skutku.

Pisz o tym!
Jeśli nie możesz przestać myśleć - jest jeszcze ratunek. Otwórz edytor i pisz. Pisz "Nie wiem co pisać. Nie wiem jak mam...". Pisz tak długo aż Twoje palce będą krwawić, a oczy nie będą widzieć. Pisz, pisz, pisz... To jak naginać strunę. W końcu pęknie, a Ty się odblokujesz. Nawet nie zauważysz kiedy!

Co wie Pudzian o pisaniu?

2009-12-23T23:47:00.002+01:00

Tekst to walka. Stawka jest wysoka - skupić uwagę czytelnika. Każde Twoje słowo to cios. A Pudzian wie jak nimi nokautować!

Cel - pal!
W ringu jesteś tylko Ty i Twój czytelnik. Celuj w niego każdym słowem. Zwracasz się do czytelnika? Piszesz słowa, które rozumie?

Słaby cios: Notabene Pudzian obdarzony iście kratosjańską siłą mógłby partycypować w walce z samym Feniksem frenetycznie unifikując go w permanentny popiół.
Potężny cios: Pudzian zmiótłby Cię z powierzchni samym cyckiem!

Szybkość
Twój czytelnik jest szybki. Nie ma czasu czytanie bzdur. Daj mu konkret - pisz krótko i na temat.

Słaby cios: Mariusz Pudzianowski to jeden z najlepszych polskich sportowców siłowych.
Potężny cios: Pudzian to gigant wśród siłaczy.

Siła
Rzucaj mocne słowa. Słów wiernych zasadzie BARKA (Pudzian ma mocarne barki!). Słowa może, trochę, częściowo, w pewnym stopniu, ciekawy, fajny to słabe ciosy. Nikomu nie zrobią kuku.

Słaby cios: Ciekawa walka. Mało kto przewidział taki przebieg.
Potężny cios: Rzeź w ringu! Nikt się tego nie spodziewał.

Dynamika
Prawo ringu: jeśli staniesz w miejscu, to zaraz będziesz leżeć. Skup się na akcji. Używaj tej cholernej strony czynnej!

Słaby cios: Pudzian był tym razem najlepszy
Potężny cios: Pudzian znów zmiażdżył wszystkich

Czy to działa? Zapytaj Najmana...

Co zrobić by Twój tekst wciągał jak ruchome piaski?

2009-12-16T22:47:00.003+01:00

Jaki powinien być dobry tekst?

Dobry tekst działa jak ruchome piaski. Wciąga czytelnika. Czytelnik miota się i rzuca. Na darmo. Tekst wciąga go bardziej i bardziej i bardziej...

W poradnikach dla pisarzy ten temat pojawia się często. Musisz wciągnąć czytelnika. Musisz zaangażować jego ciało, umysł i ducha. Niech zastygnie w bezruchu i bezdechu czytając Twoją historię. Niech czuje, płacze, śmieje się, wzrusza i boi. Gdy odłoży książkę niech ma w głowie pełno huczących myśli.

Ale czy można posunąć się krok dalej? Czy można wciągnąć czytelnika na trochę inny sposób?

Odbiorca? Twórca? Odtwórca? Twórbiorca?

Fascynuje mnie koncepcja angażowania odbiorcy do tego stopnia, by sam stał się autorem tego co czyta/słucha/ogląda! Jak to w ogóle jest możliwe? Oto kilka przykładów.

Paul Fournel i Jean Pierre Enard (z grupy OuLiPo) wymyślili Teatr Wielu Wyborów. Stworzyli metodę konstrukcji dramatu tak aby po każdej scenie widz mógł wybrać jak historia potoczy się dalej. Pokazali jak stworzyć taki dramat i napisali Drzewko Teatralne. Drzewko to zostało przetłumaczone na język polski.

Na podobnym pomyśle opierają się tzw. paragrafówki. Są to książki pisane z narracją w drugiej osobie ("Wchodzisz do starego domu...", "Przedzierasz się przez gąszcz psich niespodzianek w miejskim parku..."). W Polsce nie są obecnie zbyt popularne. Często tworzone hobbistycznie zahaczają głównie o tematykę fantasy i science fiction. Więcej o paragrafówkach przeczytasz na gryparagrafowe.webpark.pl.

Wracam jeszcze raz do teatru. W krakowskiej Bagateli i warszawskim Kwadracie można zobaczyć Szalone nożyczki - komedię Paula Portnera. Jest to szalona historia o morderstwie w... salonie fryzjerskim. Aktorzy wspólnie z widzami (który stają się świadkami zajścia) odtwarzają przebieg zdarzeń. W przerwie detektyw zajmujący się sprawą przeprowadza autentyczne rozmowy ze świadkami. Na koniec to właśnie widzowie decydują kto jest winny.

Film nie jest w tym przypadku gorszy od teatru. Już w 1966 roku powstał czechosłowacki film Kinoautomat: Clovek a jeho dum Raduza Cincery. W 9 miejscach film się zatrzymuje. Wtedy na scenę (w kinie) wychodzi moderator, który pyta widzów o wybór pomiędzy dwoma możliwościami. Następnie puszcza wybrany fragment.

Jak widać możliwości są ciekawe. Odbiorca może tworzyć, decydować o tym co się wydarzy.

Bajka interaktywna

Wszystkie te pomysły i pewien konkurs na napisanie Bajki na dobranoc (na forum dziecko24.pl) zainspirowały mnie do napisania bajki interaktywnej. Wziąłem na warsztat znaną na całym świecie bajkę o Rybaku i Złotej Rybce. Trochę ją zmieniłem i wcisnąłem w drzewko dramaturgiczne Fournela i Enarda. Efekty możesz zobaczyć poniżej lub przeczytać wersję w formacie PDF.

Wstęp do bajki
Bajka podzielona jest na ponumerowane fragmenty (od 1 do 15). Zacznij od tego oznaczonego numerem 1. Na końcu każdego z fragmentów znajdziesz decyzje, które pokierują historię na inne tory. W zależności od Twojego wyboru - przejdź do właściwej części (numer podany jest przy danej decyzji).Zacznij czytaćJeśli znasz jakieś inne ciekawe przykłady takich interaktywnych tworów napisz o nich w komentarzu!

Prezenty! :)

2009-11-30T22:56:00.002+01:00

Hoł hoł hoł!

Obiecałem więc wracam! Tym razem w postaci Mikołaja :) Mam dla Was... paczkę nowych programów do analizy tekstu on-line na pisackazdymoze.appspot.com! Oto i one:

Lipogram - chcesz tworzyć lipogramy? Ten test sprawdzi jak często pojawiają się w Twoim tekście poszczególne litery!
Różnorodność - tu sprawdzisz jak bardzo zróżnicowane słownictwo masz w swoich tekstach. Test oblicza lexical density.
Dynamika - tu znajdziesz słowa, które mogą być w stronie biernej. Pamiętaj! Zmiana strony biernej na czynną zwiększa dynamikę tekstu.
Gęstość słów - (ang. keyword density) sprawdza jak często w Twoim tekście występują frazy złożone z 1, 2 lub 3 wyrazów. Narzędzie pomocne przy pozycjonowaniu strony w wyszukiwarkach. Pozycjonowana fraza powinna mieć około 1% - 3% częstości występowania.

Dodałem też małe poprawki:

Teraz możesz przejść do innego testu z tym samym tekstem wybierając test z listy pod wynikami!
Zwiększyłem też maksymalną długość tekstu do 10 000 znaków!

Jeśli narzędzia pisackazdymoze.appspot.com są dla Ciebie przydatne - napisz! A może masz pomysł jak można jeszcze analizować tekst?

Wisielec :)

2009-11-14T10:10:00.001+01:00

Zawieszam się w prawach blogera. Na razie nie będę pisał nowych postów.

Chcesz by jakiś temat pojawił się na tym blogu? Napisz do mnie lub zostaw komentarz. Jeśli tylko będę mógł to napiszę parę słów.
A może chcesz współtworzyć tego bloga? Dodać do niego swoje przemyślenia? Również napisz!

Na koniec niespodzianka :) Na stronie z narzędziami do analizy tekstu dodałem coś nowego. Są to testy czytelności i szukanie mglistych słów. Mam nadzieję, że pomogą Ci poznać swój tekst i... pisać lepiej!

Rzeźbienie tekstu w 10 krokach

2009-11-10T08:30:00.002+01:00

Dziś znów o artykule z Absurd Monthly Review. W tekście "Literatura jako rzeźba" niejaki polycarp kusch przedstawia bardzo ciekawą koncepcję. Technika, która może być inspirująca i może pomóc pozbyć się "blokady twórczej".

W skrócie chodzi o... rzeźbienie w tekście! Aby pobawić się w rzeźbiarza potrzeba materiału do obróbki. Będzie to (ku zaskoczeniu wszystkich) - tekst. Żeby było ciekawiej najpierw odpowiednio należy go spreparować. Oto przepis:

1. Weź trochę (powiedzmy 500) słów z istniejącego tekstu
2. Pozbądź się spacji - zostaw tylko litery
3. Zamień wielkie litery na małe.
4. Podziel tekst na losowe "słowa" od 3 do 7 liter.

Autor stworzył prostą aplikację do przejścia przez ten proces. Niestety adres przez niego podany jest niedostępny :( W zamian napisałem podobną aplikację. Możesz z niej skorzystać online na pisackazdymoze.appspot.com * w zakładce "Sculpt Writing".

Materiał do rzeźbienia gotowy. Co dalej?

5. Skopiuj tekst do Worda i sprawdź pisownię. Użyj słów proponowanych przez komputer, i/lub
6. Zastąp zlepki liter w słowa - po prostu popatrz na dany zlepek i zapisz pierwsze słowo jakie Ci przyjdzie na myśl.
7. Przeczytaj słowa po kolei. Wstaw kropkę, przecinek, wykrzyknik, pytajnik gdzie intuicja podpowiada Ci koniec zdania.
8. Weź pod analizę każde zdanie. Spraw aby stały się gramatycznie poprawne. Staraj się jak najmniej zmieniać.
9. Ułóż zdania w kolejności aby nadać całości większy sens.
10. Poczuj się jak redaktor i utwórz z tego historyjkę!

A teraz krótka demonstracja!

Wziąłem krótki tekst z Wikipedii o rzeźbie:

Rzeźby powstają w wyniku sukcesywnego wybierania materiału. Najczęściej spotykanym gatunkiem drewna, z którego wykonywane są rzeźby na terenie Polski jest lipa.

Materiał jaki otrzymałem do obróbki wyglądał tak:

apilt sej iks lop einere tany bźez rąs ena wyno kywog erótk zanwerd meik nuta gmynak ytopsj eic śęzcja nuł airetam ainare ibywo genwy secku sukin yww ąjatsw opybźez r

Tak ewoluował w poszczególne słowa oddzielone znakami interpunkcyjnymi.

Apetyt seks iks klop. Inżynier tani bez rzęs wena wynoś. Krzywość krótki zanadrze melonik. Nuda guma utopia cię sędzia. Snuł filaretami minaret obywa. Geny sęk suknia w zajadał opych.

Jak widzisz niektóre skojarzenia są bardzo luźne. Ważne żeby były Twoje!

Teraz trzeba tę zupę słów zamienić w poprawne zdania:

Pan iks w klopie miał apetyt na seks. Od taniego inżyniera bez rzęs wyniosła się wena. W zanadrzu miał krzywy, krótki melonik. Sędzia z nudów utopił gumę. Filaret z minaretu snuł pomysł. Zajadał i opychał się sukienką, bo takie miał geny.

Na koniec - zmiana kolejności, wyrzucenie paru słów, dodanie paru nowych i...

Inżynier bez rzęs - pan Iks - siedział na klopie. Właśnie dowiedział się że opuściła go Wena. A miał taki apetyt na seks... Postanowił odzyskać Wenę. Założył swój krótki, krzywy melonik i zaczął snuć domysły: "Dlaczego odeszła? Do kogo? Czemu jej było źle? Jak kocha to wróci. Oby. Dopóki nie wróci będę się zajadał i opychał słodyczami, bo takie już mam geny."

Co można zrobić z tak absurdalną historyjką? Można całość potraktować jako zabawę. Na pewno sprawdzi się jako rozgrzewka przed pisaniem gdy masz problem z "blokadą twórczą".

Ale możesz też próbować iść dalej. Szukaj w słowach inspiracji:

historia kobiety, która urodziła się bez rzęs, albo bez brwi?
alegoryczna historia o Artyście i jego kobiecie o imieniu Wena?
czy opychanie się można usprawiedliwić wadliwymi genami? czy można tak uzasadnić lenistwo? fobie? może to pomysł na historię o ludziach z małej społeczności, którzy rodzą się z wadliwymi genami?
czy udałoby się sprzedać dietę zamieniającą apetyt na jedzenie w apetyt na seks (co pomogłoby spalić zbędne kalorie)?

Może i te inspiracje nie są wysokich lotów. Ale warto próbować! Nigdy nie wiadomo co z takiego ćwiczenia może się urodzić. Miłej zabawy! :)

* Na stronie pisackazdymoze.appspot.com znajdziesz też narzędzie do tworzenia podstawowych statystyk tekstu. Niedługo postarać się wrzucić tam coś nowego :)

Jak zaskoczyć przeciwnika? Tfu! Czytelnika!

2009-11-05T11:59:00.006+01:00

Odpowiedź jest prosta - zniszcz jego świat. Nic tak nie zaskakuje jak nagła destrukcja. Proste, nie?

No tak, tylko jak?

W Absurdist Monthly Review z czerwca 2006 (nr 3) jest świetny tekst na ten temat. Niszczyć świat czytelnika możemy przez... rekontekstualizację. Trudne słowo.

Piszesz mniej = czytelnik widzi więcej

Pomysł opiera się na ważnej prawdzie o ludziach. Gdy nie mamy dużej ilości szczegółów sami je sobie "tworzymy". Tak rodzą się plotki. Ale nie tylko. Popatrz:

"Do pokoju weszła ona - długowłosa blond-piękność o błękitnych oczach. Krótka, czerwona mini potęgowała wrażanie, że długość jej nóg zawstydziłaby TurboDymoMena."

Co widzisz? Blond piękność o błękitnych oczach i długich nogach w czerwonej mini? A teraz:

"Do pokoju weszła ona - bogini piękna, opus vitae samego Boga."

Co widzisz? Może tę samą blond-piękność. A może nie. Każdy "stworzy w wobraźni" własny obraz pięknej kobiety.

I to jest podstawa rekontekstualizacji. Pamiętaj! I mniej dasz szczegółów tym więcej dopowie sobie czytelnik.

A teraz bum!

Jak to wykorzystać? Dobry będzie przykład. Ten sam pojawia się w owym Absurdist Monthly Review. Autor przytacza utwór Daniela Charmsa "Fedya Davidovich". Polecam najpierw przeczytać, jest bardzo krótki.

* uwaga spojler *

Mąż i żona w kuchni. Mężczyzna... podkrada masło chowając je w ustach, gdy żona nie patrzy. Kobieta w absurdalnym dialogu oskarża męża, który nie przyznaje się do winy. Mężczyzna zaczyna uciekać. Kobieta go goni jednak zatrzymuje się przed drzwiami na korytarz. Nie chce żeby ktoś ją zauważył, bo jest... naga!

* koniec spojlera *

I tutaj pojawia się zaskoczenie. Większość ludzi wyobraża sobie męża i żonę raczej ubranych. Nagle pojawia się informacja, że kobieta jest naga! Cała wizja sytuacji w kuchni bierze w łeb, Musisz ją sobie wyobrazić na nowo. I na tym polega właśnie zaskoczenie.

Jeśli masz świadomość jak Twoje niedopowiedzenia będą uzupełniane możesz burzyć świat czytelnika... a co najważniejsze - budować go od razu na nowo. Tak zaskoczysz, zadziwisz i zwiększysz zainteresowanie! :)

Skazany na tekst!

2009-11-01T20:52:00.003+01:00

Niedawno pisałem o lipogramie. Dzisiaj kolejna dawka naprawdę oryginalnych form.

Co daje forma? Forma daje Ci założenia. Musisz się ich trzymać aby spełnić formę. Mickiewicz dla "Pana Tadeusza" wybrał trzynastozgłoskowiec. Na pewno nie wyszedł mu przez przypadek.

Potrzeba sporo gimnastyki aby dać radę takim wymogom. Ale efekty mogą być porażające. Pisaniem w różnych tego typu formach-ograniczeniach zajmuje się grupa OuLiPo. Eksperyment ten łączy literaturę z... matematyką! Twórca tej grupy napisał znane Sto tysięcy miliardów wierszy!

Z jakich innych form korzysta OuLiPo? Między innymi lipogramów właśnie. Pisałem notkę bez jednej litery. Oni piszą czasem bez kilku liter! Oto inne formy, z których często korzystają:

N + 7
Każdy rzeczownik w utworze zastępujesz występującym o siedem pozycji dalej w słowniku. Efekt? Oto przykład N + 7 Zemsty Fredro:

W oryginale:
Wielki splendor na mnie spływa,
Moja pani miłościwa,
I fortuna w złotej nawie
Żagiel dla mnie swój rozpięła,
Gdyś chętliwie i łaskawie
W twoje skarbne serce wzięła
Najkorniejsze prośby moje.

N+7:
Wielki spławik na mnie spływa,
Moja punkówo miłościwa,
I fosfataza w złotej nawałnicy
Żałobę dla mnie swoją rozpięła,
Gdyś chętliwie i łaskawie
W twoje skarbne serie wzięła
Najkorniejsze protargole moje.

Bawić się można nie tylko rzeczownikami ale i czasownikami, czy przymiotnikami.

Śnieżka (Snowball)
Każdy kolejny wyraz w wersie ma o jedną literę więcej:

A że mój pada wzrok daleko
I ar nad arem widzę dobrze -
O! Aż tam wnet pójdę śmiało
I mi nie żalu nawet będzie.

Palindrom

Palindrom to tekst mający to samo znacznie czytany zarówno od przodu jak i od tyłu. Najprostsze palindromy to słowa takie jak kajak, anna. Mogą to jednak być całe zdania:

Kobyła ma mały bok.
U Izydy żądze na wyrku co noc ukrywane, zdąży Dyziu?

W ekstremalnej formie powstają całe palindromowe utwory!

UWAGA! Nie stosować u chorych na aibofobię!

Zabawa formą jest dobrym ćwiczeniem. Jeśli piszesz coś na zlecenie musisz przestrzegać wielu różnych ograniczeń. Może to być zakres słów, długość tekstu albo wizualna prezentacja. Przy pisaniu scenariusza budżet ograniczy obsadę, efekty specjalne, trudne sceny i niespotykane lokalizacje.

Okazuje się zatem, że spełnianie narzuconych wymagań może okazać się bardzo cenną umiejętnością!

Co zrobić z gotowym scenariuszem?

2009-10-25T19:30:00.004+01:00

Jest! Masz go! Skończyłeś pracę nad scenariuszem, z którego może powstać najlepszy film na świecie. Albo jeden z lepszych. Albo przynajmniej dobry. Jak jednak ma się o nim dowiedzieć cały świat jeśli nie znasz żadnego reżysera ani producenta?

Dróg jest kilka.

Droga #1: Konkursy
Chcesz zaistnieć - wyślij swój scenariusz na konkurs. Masz okazję być dostrzeżonym i... zarobić. Takich konkursów wcale nie jest mało:

Hartley-Merrill - obecnie rusza kolejna edycja. Zgłoszenia do 31 stycznia!
Niedawno skończyło się zgłaszanie prac na drugą edycję konkursu Trzy Korony Małopolski - Nagroda Filmowa.
Cykliczny konkurs odbywa się także przy okazji festiwalu Interscenario.

Często mają miejsce mniejsze konkursy, np. scenariusz dla filmu krótkometrażowego, reklamy, musicalu... Warto śledzić na bieżąco strony, które informują o konkursach:

Droga #2: Festiwale i konferencje
Zdobądź znajomości - pojedź na festiwal! Oprócz Interscenario warto pomyśleć o Script Forum. Odbywają się tam spotkania scenarzystów, warsztaty i wykłady. Bardzo ciekawa jest Giełda Scenariuszy - miejsce gdzie mogą spotkać się scenarzyści z producentami. Pamiętaj! Festiwale to świetna okazja by poznać ludzi z branży, opowiedzieć o swoich pomysłach, podrzucić komuś scenariusz.

Droga #3: Warsztaty
Warto brać udział w warsztatach. Dowiesz się na nich czegoś nowego i poznasz nowych ludzi. Warsztaty prowadzą osoby, które już mają za sobą debiut. Oni wiedzą jak zaistnieć. Mogą też zainteresować się Twoim projektem. Oprócz Script Forum warsztaty często są organizowane przy okazji festiwali. W tym tygodniu odbyły się takie w Rzeszowie w trakcie Happy Endu.

Droga #4: Producenci
Na samym końcu coś oczywistego - szukaj u źródła! Stowarzyszenie Filmowców Polskich powołało Studio Munka, które produkuje debiuty. Można zgłaszać tam projekty scenariuszy. Kolejną opcją jest staranie się o pieniążki. PISF przyjmuje wnioski o dofinansowanie scenariuszy. A producenci szukają tam scenariuszy do realizacji.

Trzeba próbować i co ważne - nie poddawać się. Możesz nie zaciekawić pierwszych dwudziestu osób. Ale potem przyjdzie osoba numer 21. i powie, że Twój pomysł jest genialny i go kupi! Warto zaczekać... byle mieć za co żyć podczas czekania :)

Czy rozmiar ma znaczenie?

2009-10-23T21:45:00.003+02:00

Mówią, że nie. Mówią, że to nie rozmiar się liczy. Mówią, że liczy się sposób używania.

I coś w tym jest. Pisałem, że warto pisać krótkimi słowami i zdaniami. Dzięki temu tekst staje się bardziej dynamiczny i czytelny. Pozwala to uniknąć zamętu. Czy jednak nie można używać długich zdań? Oczywiście, że można! Ale właśnie nie od długość, a o sposób ich używania się rozchodzi.

Nie trudno napisać długie zdanie, którego nikt nie zrozumie. Wystarczy poczytać trochę postmodernistycznych bzdur. Sztuką jest pisać długie zdania tak aby pozostały czytelne. Jak to zrobić?

Najważniejszy jest początek i koniec. Reszta jest milczeniem.
Najlepiej pamiętamy słowa z początku zdania. Czytając zdanie tracimy koncentrację. Na chwilę ją odzyskujemy na samym końcu. Wykorzystaj to! Umieść ważne słowa (podmiot/orzeczenie) na początku lub zaskocz końcówką!

Powtórzenia, powtórzenia, powtórzenia.
Nikt nie lubi się powtarzać. Ale to właśnie powtórzenia sprawiają, że zapamiętujemy. Powtarzane słowa huczą w naszych głowach jeszcze długo po przeczytaniu. Powtarzaj swoje najważniejsze myśli. Będziesz wtedy pewny, że czytelnicy powtórzą je o każdej porze dnia i nocy.

Ry(t)m!
Nie tylko muzyka ma rytm. Zdanie również może być połamane i drażnić lub zachwycać harmonią. Co zrobić, by stało się piękną melodią?

rymy - nie bez przyczyny łatwo zapamiętuje się rymowane wierszyki,
aliteracja - powtarzanie głoski na początku wyrazów, np. "z przebitej pchnięciem piersi potop krwi wytryska" (Szekspir)
asonans - "upośledzony rym", czyli powtarzanie samogłosek w końcowych sylabach, np. "mała Ala stała sama z dala od sąsiada"

Pokora
Na koniec mały ukłon w kierunku małych słów. Nie chwal się swoim bogatym słownictwem. Zarówno w długich jak i krótkich zdaniach. Używaj trudnych słów gdy nie jesteś w stanie mówić prostymi. Mało kogo obchodzi, że doszedłeś do konkluzji iż ewenement jest ewidentnym paradoksem konstruktywnej rekapitulacji skolidowanej na adekwatnych arkanach pryncypialnej dystrybucji.

Na koniec ciekawostka. Autorem najdłuższego polskiego zdania jest podobno Jerzy Andrzejewski. Jego powieść Bramy raju składa się z dwóch zdań - jednego mającego sto stron i drugiego mającego cztery słowa :)

Gdzie jest Twój mały diabełek?

2009-10-18T21:05:00.004+02:00

Pamiętasz ten motyw z kreskówek? Bohater ma przed sobą trudny moralnie wybór. Nagle na jego lewym ramieniu pojawia się mały aniołek. Mówi: "Nie rób tego! To jest złe!".

Ale, ale! Na drugim ramieniu pojawia się mały diabełek. Mówi: "Nie słuchaj tych bzdur! Spróbuj! Nic się nie stanie!". Kogo słuchać? Aniołka? Czy może diabełka? Najpierw słuchaj... diabełka!

Ale żeby nie było wątpliwości - mówię o pisaniu. Czy jesteś tego świadom czy nie - podczas pisania również są z Tobą aniołek i diabełek. Może rozpoznajesz ich głosy?

Aniołka poznasz po słowach:

Nie! Nie pisz tego tak! Zmień to od razu!
Tam jest błąd ortograficzny! Popraw go od razu!
Jak Ty piszesz? Nikt tego nie zrozumie! Napisz to od nowa!

Diabełek z kolei mówi:

No dalej! Nie zatrzymuj się!
Pisz więcej! Nie patrz teraz na te błędy!
To co z tego, że to jest brzydko napisane! Poprawisz później!

Aniołek często daje o sobie znać podczas pisania. Ogranicza jednak Twoje możliwości. Jest to jeden z najczęściej popełnianych błędów podczas pisania - edytowanie podczas pisania. Okazuje się, że lepiej jest... po prostu pisać!

Edytowanie w trakcie pisania:

piszesz znacznie wolniej,
trafiasz w "martwe punkty", w których nie możesz nic napisać,
doprowadza Cię do szału,
nie myślisz co dalej napisać tylko o tym co już napisałeś.

Pisanie bez edytowania:

wyrzucasz z siebie wszystko co wiesz na dany temat,
piszesz dużo słów w krótkim czasie,
dajesz szansę pojawić się nowym pomysłom
odczuwasz przyjemność z pisania.

Uwolnij swojego diabełka. Będziesz zaskoczony wynikami. A gdy jego pomysły się wyczerpią daj dojść do głosu aniołkowi. Przeczytaj wszystko jeszcze raz a potem...

popraw błędy ortograficzne, gramatyczne, stylistyczne,
wyrzuć bezsensowne zdania i powtórzenia,
zaznacz sobie najważniejsze zdania,
staraj się skrócić tekst - wytnij początek, koniec, co 10 słowo, zamień długie zdania i słowa na krótkie,
pozbądź się statyczności - zamień stronę bierną na czynną,

Prawda jak zwykle leży po środku. W pisaniu trzeba słuchać diabełka i aniołka. Byle nie na raz. Pamiętaj - najpierw diabełek, potem aniołek. A będzie dobrze! Powodzenia!

36 sposobów na napisanie książki/opowiadania/scenariusza!

2009-10-14T14:13:00.004+02:00

Malarze mają dobrze. Z 3 kolorów zrobią każdy inny. Tylko 3 kolory! Do gotowego obrazu jeszcze daleko. Są jednak małe klocki, z których można składać coś większego.

A pisanie historii? Nie było by pięknie mieć barwy za pomocą, których można tworzyć setki, tysiące fabuł? Czy nie byłby to lek na brak weny? Można by brać takie barwy, mieszać je i voila! Pomysł na historię gotowy!

Ludzie szukali takich barw. I... znaleźli je! Ale za każdym razem dochodzili do innej ich ilości. Powstały zbiory schematów fabuł. Bazując na nich można stworzyć dowolną fabułę! Zaraz będziesz mieć okazję to sprawdzić.

Nie będę zanosić jednak drewna do lasu. Schematy te zostały bardzo ładnie opisane na tej stronie. Jest tam też kilka innych ciekawych opisów dotyczących np. struktury. Przeczytaj bo naprawdę warto! Rozpoznajesz znane Ci historie w tych schematach?

Najbardziej znanym zbiorem jest chyba 36 sytuacji dramatycznych Poltiego. Zbiór powstał w oparciu o prace Carlo Gozziego, który żył... w XVIII wieku! Minęło prawie 300 lat a wciąż nie mogę doszukać się jakiegoś dobrego, szerszego opisu po polsku. A może Ty znasz jakieś opracowania?

Jeśli jednak to wciąż dla Ciebie mało mam dla Ciebie prawdziwą gratkę. Bank Fabuł! Pod tym adresem znajduje się ponad 2000 bardzo krótkich opisów fabuł/historii/sytuacji. Stanowią one fantastyczne źródło inspiracji.

Pamiętaj! Gdy tylko brak Ci pomysłu na fabułę zajrzyj do powyższych stron! Już nigdy nie powiesz, że brakuje Ci weny!

Liposukcja tekstu

2009-10-11T13:00:00.004+02:00

Dzisiejszy post będzie wyjątkowy. Będzie lipogramem. Lipogram to tekst, w którym brak jakiejś głoski. Ja zdecydowałem, że spłodzę tekst bez głoski ~~"n"~~. Sprawa dość ciężka. Jak zaprzeczyć czemuś bez tej głoski?

Po co to wszystko? Pisałem już, że źródłem pomysłów może być wątpliwość. Wątpiąc szukasz lepszych rozwiązań. Jak jeszcze odkryjesz coś świeżego? Poprzez barierę!

Tak - barierę. Wyobraź sobie, że straciłeś kciuki. Oba. A teraz wyobraź sobie, że chcesz sobie popisać. Bierzesz długopis i... ups! Jak trzymać długopis bez kciuka? Owszem da się ale to trochę mało komfortowe. Pomyśl - co w takiej sytuacji zrobić?

Przyszło mi do głowy, że ciekawe byłoby pisać samym palcem wskazującym! Jak się okazuje wymyślił to już ktoś w roku 1988! Czy tak pisze się lepiej? Możliwe. Chciałbym spróbować ale gdzie coś takiego kupić?

Bariera i pojawiający się problem uruchamiają szare komórki!

Lipogram obciąża barierą, która doprowadza do szału. Spróbuj! Ciężko pisać bez jakiejś głoski. Prawie tak samo ciężko jak bez kciuka.

Ale dzięki takiej formie zacząłem szukać. Żeby podołać misji szukałem właściwych słów, zwrotów, fraz. I co? Parę okazało się być lepszymi od tych, których użyłbym w zwykłym poście!

Stwórz jakąś barierę. Zmuś swój mózg do poszukiwań. Będziesz w szoku jakie efekty może to dać!

Raport CPI: Jak piszą dziennikarze?

2009-10-08T22:45:00.003+02:00

Po politykach przyszła pora na dziennikarzy! Zasady zostają bez zmian. 10 wybranych blogów - 3 posty z każdego z nich.

Przypominam - sprawdzamy czytelność! A więc cechę, która sprawia, że tekst można łatwo zrozumieć po jednym czytaniu (nawet na kacu) i bez patrzenia do słownika.

Jakie wnioski narzuciły się od razu? Dziennikarze piszą równiej od polityków. Każdy z postów miał podobne wyniki. U polityków różnice między postami były większe. Widać wypracowany styl... który nie zawsze daje dobre wyniki przy badaniu czytelności.

Ale do rzeczy. Oto ranking czytelności blogów polskich dziennikarzy. Zaczynamy od miejsca 10.

10. Rafał Stec 2.5 pkt. (wiek: 24.47, zamotanie: 15.03)
9. Daniel Passent 14.45 pkt. (wiek: 22.77, zamotanie: 14.34)
8. Marcin Jędrych 14.8 pkt. (wiek: 22.5, zamotanie: 14.54)
7. Szymon Hołownia 25.65 pkt. (wiek: 21.64, zamotanie: 13.23)
6. Tomasz Terlikowski 28.15 pkt. (wiek: 21.39, zamotanie: 12.98)
5. Adam Szostkiewicz 35.1 pkt. (wiek: 21.08, zamotanie: 11.9)
4. Janina Paradowska 36.15 pkt. (wiek: 20.92, zamotanie: 11.85)
3. Bartosz Węglarczyk 43.45 pkt. (wiek: 20.03, zamotanie: 11.28)
2. Maciej Mazur 52.75 pkt. (wiek: 19.33, zamotanie: 10.12)
1. Darek Maciborek 53.05 pkt. (wiek: 19.61, zamotanie: 9.78)

Daleko w tyle blog Rafała Steca. Ale ale! Trzeba jedno powiedzieć. Jest to blog sportowy. Wymusza to pewne konstrukcje. Nazwy zespołów, klubów i państw, nazwiska. Do tego wszelkie wyliczenia. Nie sprzyja to zwięzłemu pisaniu. Mimo wszystko wynik słaby.

Dwa lata temu "Press" wybrał najlepsze blogi dziennikarzy. Był wśród nich blog Daniela Passenta (zajął 5. miejsce). Ale z czytelnością tutaj jest słabo. Podobna historia była z nagradzanymi blogami Ludwika Dorna i Stanisława Michalkiewicza. Może niska czytelność idzie w parze z jakością treści?

We rankingu "Press" pojawiły się także inne blogi.

Adam Szostkiewicz - 10. miejsce (tutaj jest na 5),
Szymon Hołownia - 9. miejsce (tutaj na 7),
Janina Paradowska - 4. miejsce (tutaj również na 4),
Maciej Mazur - 6. miejsce (tutaj na 2).
Bartosz Węglarczyk - 2. miejsce (tutaj na 3)

I tak teza o małej czytelności idącej w parze z jakością upada. Bartosz Węglarczyk w obu rankingach potrafił zająć miejsce na podium. Tuż za nim w obu rankingach znalazła się Janina Paradowska.

Wszystkim odskoczył wyraźnie duet Maciej Mazur i Darek Maciborek. Im należą się gratulacje za dobre wyniki.

Co ciekawe - najlepszy z dziennikarzy wśród polityków byłby zaledwie trzeci. Może politycy potrafią lepiej zapisać swoje myśli?

Ranking ten jednak nie będzie miał żadnego sensu jeśli nie zostanie potwierdzony. Czy Twoje doświadczenia w czytaniu tych blogów pokrywa się z rankingiem?

Zen Writing: Kiedy piszę, to piszę

2009-10-04T12:08:00.007+02:00

Mistrz Zen zapytany, czym różni się od nieoświeconych ludzi, odpowiedział: "Kiedy jem, to jem. Kiedy czytam, to czytam". Pewnego dnia, jeden z uczniów przyłapał go na jedzeniu obiadu i jednoczesnym czytaniu gazety. Oburzony wykrzyknął:
- Mistrzu! Przecież mówiłeś, że kiedy jesz, to jesz, a kiedy czytasz, to czytasz! A przecież teraz czytasz, kiedy jesz!
Mistrz ze spokojem odparł:
- Kiedy jem, to jem. Kiedy czytam, to czytam. Kiedy jem i czytam, to jem i czytam.

Czego możemy nauczyć się od Mistrza Zen? Jak szukać nowych pomysłów!

1. Wątpliwość
Można czytać. Można jeść. Ale można też czytać i jeść. Uczeń nie wziął tego pod uwagę. Ilu rzeczy jesteś pewien, że nie mogą być inne? Czy widelec mógłby wyglądać inaczej? Wątpliwość jest źródłem kreatywności.

2. Synteza
Jak prosto stworzyć coś nowego? Złączyć ze sobą coś co już znasz! Łyżka i widelec w jednym? Czemu nie! Synteza to łatwy sposób na tworzenie czegoś nowego.

3. Prostota
Odpowiedź mistrza szokuje prostotą. Szukaj najprostszych rozwiązań. Takie które olśniewają i zadziwiają swoją prostotą.

Zatrzymaj się nad każdym przedmiotem. Zatrzymaj się przy każdej czynności. Zwątp. Czy można inaczej?

Na miłe zakończenie tekst z utworu Łony Miej Wątpliwość:

Kiedy wszyscy wokół ciebie równiuteńko idą
Przyjacielu ty bądź uprzejmy mieć wątpliwość
I kiedy bronisz prawdy mając ją za jedynie prawdziwą
Ty bądź uprzejmy mieć wątpliwość
I gdy już wierzysz, że twoja perspektywa jest jedyną perspektywą
Ty bądź uprzejmy mieć wątpliwość
I zanim uznasz tych co mają ją za zbędne ogniwo
Przyjacielu, ty bądź uprzejmy mieć wątpliwość

Fajrant!

2009-09-18T11:20:00.002+02:00

Przerwa to świetna rzecz. O ile nie jest w uzębieniu. A więc i ja udaję się na przerwę! Przez 2 tygodnie będę odcięty od świata.

Dlatego zapraszam Cię ponownie już w październiku! Będą kolejne raporty czytelności, będzie zen writing. Pojawią się też porady związane z pisaniem fabuły. Będzie trochę ciekawych programów, książek i niespodzianek. A może jest temat który chciałbyś aby został poruszony?

Podoba Ci się ten blog? A może myślisz, że jest do d*py? A napisz to! A co się będziesz :)

Tymczasem żeby nie było, że odchodzę z pustymi rękami. Oto kilka ciekawych stron, które pozwolą Ci popatrzeć na tekst z trochę innej strony :)

www.techsty.art.pl/hipertekst.htm - zahipertekstuj się!
www.beautifullife.info/graphic-design/unusual-fonts/ - bo czcionka też może zachwycić
Sto tysięcy miliardów wierszy! - i wszystkie w jednej książce! Jak myślisz ile ma stron?
www.drozdz.art.pl/galeria.htm - poezja konkretna Stanisława Dróżdża
www.liberatura.pl - "bo kto powiedział: że autor nie może umieścić powieści na kartkach w pudełku?"

a jak już poczytasz... pyknij sobie w fajną gierkę! :D

Do zobaczenia!

Raport CPI: Jak piszą politycy?

2009-09-16T12:00:00.004+02:00

"Ojcze nasz" składa się z 56 słów, Deklaracja Niepodległości - z 300, a ostatnio ogłoszone rozporządzenie rządu w sprawie cen jarzyn - z 26. 911 słów. - Bill Widnall

Oto pierwsza część Raportu Czytelności Polskiego Internetu! Sprawdzi on jak czytelne są polskie strony www. Dziś pod nóż idą... blogi polityczne!

Po czym poznać czytelny tekst?

Gdy czytasz nie pytasz "że co?"
Żadnego zdania nie czytasz dwa razy
Nie sprawdzasz w słowniku trudnych słów

Dla jednej osoby tekst może być czytelny, a dla drugiej nie. Przesądza o tym sprawność czytelnika. I to właśnie biorą pod uwagę sposoby mierzenia czytelności. One dadzą nam dane do raportu. Sprawdzimy ile lat powinien mieć czytelnik tekstu by go zrozumieć. Dla smaku dodamy współczynnik zamotania.

Zasady

Dla każdej strony www badane są co najmniej 3 teksty.
Dla każdego tekstu obliczane są indeksy wieku czytelnika. Indeksy są uśredniane. Wynikiem jest ilość lat jaką powinien mieć czytelnik by zrozumieć tekst.
Dodatkowo obliczane jest zamotanie tekstu.
Wiek czytelnika i stopień zamotania przeliczane są na punkty. Średnia punktów jest wynikiem autora tekstu.
Punkty przybliżają skalę:
0 - 10 pkt. - bardzo trudny tekst na poziomie uniwersyteckim.
10 - 35 pkt. - trudny tekst zrozumiały dla studentów.
35 - 65 pkt. - przeciętnie trudny tekst zrozumiały dla licealistów.
65 - 90 pkt. - łatwy tekst zrozumiały dla gimnazjalistów.
90 - 100 pkt. - bardzo łatwy tekst zrozumiały dla uczniów podstawówki.

A więc... jak piszą politycy?
Wybrałem 10 blogów. Sprawdziłem po 3 notki z każdego z nich. Komputer wszystko ładnie policzył i oto jakie są wyniki (od 10 do 1 miejsca).

10. Stanisław Michalkiewicz 7.7 pkt. (wiek czytelnika: 23.24, zamotanie: 15.22)
9. Ludwik Dorn 8 pkt. (wiek czytelnika: 23.43, zamotanie: 14.97)
8. Marek Jurek 14.5 pkt. (wiek czytelnika: 23.28, zamotanie: 13.82)
7. Kazimierz Marcinkiewicz 24.35 pkt. (wiek czytelnika: 22.31, zamotanie: 12.82)
6. Leszek Miller 25.1 pkt. (wiek czytelnika: 22.03, zamotanie: 12.95)
5. Joanna Senyszyn 34.25 pkt. (wiek czytelnika: 20.96, zamotanie: 12.19)
4. Janusz Korwin-Mikke 35.1 pkt. (wiek czytelnika: 20.53, zamotanie: 12.45)

I podium:

3. Ryszard Czarnecki 47.65 pkt. (wiek czytelnika: 20.03, zamotanie: 10.44)
2. Janusz Wojciechowski 56.15 pkt. (wiek czytelnika: 18.96, zamotanie: 9.81)
1. Janusz Palikot 64.95 pkt. (wiek czytelnika: 18.2, zamotanie: 8.81)

Gratulacje dla bloga Janusza Palikota! Każda z 3 notek miała zamotanie poniżej 10 punktów. Najrówniejszą formę trzymały blogi właśnie Janusza Palikota i Janusza Wojciechowskiego.

Tuż za podium blog trzeciego Janusza (może Janusz to dobre imię dla bloggera?) - Korwin-Mikke. Tutaj były duże różnice między notkami. Były i bardzo czytelne i bardzo nieczytelne. Brak stałości stał się powodem spadku poza podium.

Blog Marcinkiewicza. Gdyby nie notka Europejskie błądzenie Kaczyńskiego miałby szansę zbliżyć się do podium. Dzięki małemu zamotaniu to blog Czarneckiego zajął wysokie 3. miejsce.

Na końcu - szok! Bardzo niskie wyniki blogów Dorna i Michalkiewicza. Jeszcze nie tak dawno blogi te dostały nagrody.

Przypominam, że powyższe wyniki to nic innego jak matematyczne wyliczenia. Tak naprawdę mogą nie mieć nic wspólnego z rzeczywistością. Przydatna byłaby ich weryfikacja przez czytelników. Dlatego właśnie potrzebuję Twojej pomocy! Czytelniku blogów politycznych - czy zgadzasz się z werdyktem komputera i matematyki?

Czy piszesz ctzlenyie?

2009-09-13T14:41:00.006+02:00

"Największy talent to nigdy nie używać dwóch słów gdy wystarczy jedno" - Thomas Jefferson

Czy Twój tekst jest czytelny? Czy można go napisać jaśniej? Czy zrozumie go każde dziecko czy tylko profesor? Nie tylko Ty zadajesz sobie to pytanie. Zadali je również naukowcy. I oczywiście znaleźli odpowiednie twierdzenie. Jako podstawa przydały im się słowa Jeffersona i dwie ważne obserwacje jakie potwierdzają badania:

Łatwiej czyta nam się krótkie zdania.
Łatwiej czyta nam się krótkie słowa.

Jak tę wiedzę wykorzystać w praktyce?

Długie zdania zamień na kilka krótkich. Szukaj "i", "który", "oraz", "kiedy", "gdy", itp. Czy nie da się takiego zdania rozbić na dwa?
Zmień długie słowa na krótkie. Mądrze używaj synonimów! Nie staraj się używać wyszukanych, długich słów. Nie masz słownika pod ręką? Skorzystaj z synonimy.ux.pl lub synonimy.pl.

Spróbuj! Te dwie proste rady sprawią , że Twój tekst od razu stanie się bardziej czytelny.

Wróćmy do naszych naukowców. Do sprawdzania czytelności użyli... wzorów matematycznych! Tak! Poniżej przedstawiam krótki ich opis. Jeśli jesteś ciekaw dokładnych wzorów kliknij na nazwę i przeskocz do Wikipedii.

Wyniki tych wzorów dają nam ilość lat nauki potrzebną do zrozumienia tekstu.

Flesch Grade Level. Wykorzystuje ilości słów w zdaniu i sylab w słowie.

Coleman-Liau Index. Tutaj pod uwagę brana jest średnia ilość liter w słowie i ilość zdań przypadająca na każde 100 słów.

Automated Readability Index. Uwzględnia ilość liter w słowie i ilość słów w zdaniu.

SMOG Index. Ciekawy współczynnik. Jego podstawą jest ilość mglistych słów w zdaniu.

Mgliste słowa to te, które mają 3 lub więcej sylab. Tak jest dla języka angielskiego. W języku polskim jest jednak więcej dłuższych słów. Dlatego dla polskiego warto przyjąć 4 lub więcej sylab.

Jest jeszcze jeden wzór, który używa mglistych słów. Gaunning Fog Level - mówi o stopniu zamotania tekstu (albo jak kto woli współczynniku WTF). W przeciwieństwie do wcześniejszych wzorów wynikiem jest stopień zamotania. Jeśli wynosi on 5 lub mniej to tekst jest bardzo czytelny. Wynik powyżej 15 wskazuje na bardzo zamotany tekst.

Krótki przykład. Oto 3 teksty na temat dyskordianizmu.
Pierwszy pochodzi z Wikipedii, drugi z serwisu Racjonalista.pl a trzeci z Eioba.pl. Pod lupę wziąłem podobną liczbę słów. Wartości szystkich 4 współczynników zostały uśrednione. Zwiększone są o 7 tak by wskazać ile lat musi mieć czytelnik by rozumieć tekst. Do tego dodałem współczynnik zamotania. Oto wyniki*:

Wikipedia
Ilość słów: 312
Średni wiek czytelnika: 23 lata
Stopień zamotania: duży (12 pkt)

Racjonalista
Ilość słów: 338
Średni wiek czytelnika: 27 lat
Stopień zamotania: bardzo wysoki (19 pkt)

Eiobe
Ilość słów: 321
Średni wiek czytelnika: 19 lat
Stopień zamotania: przeciętny (9 pkt)

Najlepiej wypada zatem tekst z serwisu eiobe.pl. Czy Twoim zdaniem również jest najbardziej czytelny?

Już niedługo pierwsza część Raportu o Czytelności Polskiego Internetu (CPI). Matematyka sprawdzi czytelność tekstów na portalach, blogach, serwisach. Czy wzory te rzeczywiście odnajdą odzwierciedlenie w rzeczywistości?

* Uwaga te wyniki nie powinny być traktowane jak badania naukowe ;)

Wielkie dzieło dzisiaj napiszę...

2009-09-10T12:01:00.005+02:00

Tak! Całe popołudnie wolne. Wreszcie dokończę ostatni rozdział książki. Klik - edytor. No to klepiemy! TUM! TUM! Ooo, Rudy pisze na gadu. Czego ta małpa znowu chce? Hmm, link. On to zawsze wie jak wybić mnie z rytmu. Poklikam więc chwilę żeby odreagować. Klik klik! Klik klik! Rany Boskie! Jak już późno! Wracam do pisania. TITI RITI! Ani chwili spokoju... Halo?! Piwo? Namówiłeś mnie!

Podczas pisania wiele rzeczy Cię rozprasza. Jest jednak coś co Ci pomoże. To Pełnoekranowy Edytor Tekstowy (w skrócie PET :P)! Taki edytor zasłoni wszystkie Twoje okienka czarną płachtą. Będziesz tylko Ty i słowa.

Chciałbym Ci polecić do przetestowania jeden z takich darmowych PETów - Q10 (do ściągnięcia z h ttp://www.baara.com/q10/).

Pobierz, zainstaluj i uruchom. Nie przestrasz się braku menu i czarnego ekranu! To po nim będziesz pisać. Tak! Czarne tło mniej męczy oczy niż białe! Wciśnij F1 by uzyskać pomoc. Ukaże się cała gama możliwości Q10:

Standard: zapis i odczyt plików, możliwość szukania i zamiany tekstu
Minutnik (ctrl-t) - łatwo zrobisz "czasówkę"
Definiowanie celu (ctrl-u, ilość znaków, słów, linii, itp.). Po ustawieniu tej opcji na dole będziesz widzieć ile planu masz już za sobą.
Statystyki Twojego tekstu (ctrl-k)
Zakładki (ctrl-h). Każda linia, którą zaczniesz od dwóch kropek będzie zakładką. Gdy naciśniesz ctrl-h pojawią się wszystkie tak oznaczone linie. Możesz wybrać dowolną i przeskoczyć do niej! Świetny sposób na szybkie skakanie po rozdziałach!
Możliwość wyłączenia dolnego paska (ctrl-b)
Sprawdzanie pisowni (F7) - można dodać polski słownik!

Po wciśnięciu ctrl-P uzyskasz dostęp do kolejnych opcji:

Zmiana kolorów i czcionek
Zmiana marginesów, odstępów między akapitami i liniami
Wybór metody obliczania ile zajmuje jedna strona tekstu (domyślnie 24 linie = jedna strona ale można podać własną metodę)
Autokorekta - jeśli często popełniasz jakieś literówki zapisz je tutaj - będą automatycznie poprawianie
Skróty - tu zdefiniuj słowa których często używasz. Będą one uzupełniane gdy wciśniesz F2. Przykładowo: bardzo często możesz używać imion bohatera swojej Historii - załóżmy, że to imię to Aurelia. Teraz wystarczy, że wpiszesz literkę "A" i naciśniesz F2 a na ekranie pojawi się "Aurelia"!
Zapis automatyczny co określony czas - aby Twoja ciężka praca nie poszła na marne
Dźwięki - jeśli nie lubisz dźwięków maszyny do pisania możesz je wyłączyć

Z programu wychodzi się za pomocą klawiszy ctrl-q.

Q10 to ciekawa alternatywa dla standardowych edytorów. Nawet jeśli czujesz, że nie możesz się bez nich obejść - spróbuj czegoś nowego. Warto!

Zen Writing: BARKA

2009-09-07T22:27:00.004+02:00

Mistrz Szeng zapytał ucznia:
- Czy spadające drzewo wyda odgłos gdy w pobliżu nie będzie nikogo kto mógłby je usłyszeć?
Uczeń opuścił głowę. Długo myślał ale nie znalazł odpowiedzi. Zapytał więc mistrza Yun o to samo. Mistrz Yun odparł:
- Jeśli będziesz martwić się o drzewa, których nikt nie słyszy to kiedyś spadnie na ciebie drzewo, które słychać. I jego też nie usłyszysz.
Uczeń znów opuścił głowę.

Jak to się ma do sztuki pisania? Zanim o tym - zadaj sobie pytanie:

Gdzie jest Twój tekst?

Jeśli uważasz, że Twój tekst jest na papierze (dysku, ekranie, etc.) to jest on jak to spadające drzewo.

Pamiętaj - tekstu nie ma na papierze! Tekst pojawia się w głowie czytelnika! Jeśli Twoje słowa nie pobudzą wyobraźni to polecą w pustkę. Spadną jak drzewa i nikt ich nie usłyszy. Piszesz o duchach? Niech czytelnik co chwilę z ogląda się za siebie! Piszesz o wojnie? Niech słyszy jak kule lecą koło jego ucha!

Malować obrazy w głowach czytelników pomoże Ci zasada BARKA! Nazwa pochodzi od cech malowniczego tekstu. Z taką barką wypłyniesz na głębie!

B jak Bezpośredniość
Twój mózg budzi się gdy ktoś mówi do Ciebie i o Tobie. Co bardziej zwraca uwagę? "Problemem młodych ludzi jest dzisiaj...", czy "Twoim problemem może być..."?

A jak Alegoria
Słowa, które napisałeś są niejasne lub banalne? Użyj alegorii! Wyobraź sobie swojego czytelnika. Pomyśl, że Twoje słowa są tak ostre, że ucinają mu głowę. Wrzucasz głowę na drewnianą BARKĘ i pozwalasz jej odpłynąć w kierunku zachodzącego słońca... Tak, to zbyt drastyczne ale pozwoli Ci zapamiętać zasadę BARKA :)

R jak Realność
Łatwiej wyobrazić sobie coś realnego niż abstrakcję (np. nazwy ogólne). Co szybciej widzisz? Kolor "czerwony", czy "krwisty"? "Sześcian", czy "kostkę"? "Drzewo", czy "jabłoń"?

K jak Konkret
Lubimy konkrety. Co bardziej przykuwa Twoją uwagę - "większość kobiet ma małe lub średnie piersi", czy "61% amerykańskich kobiet ma piersi w rozmiarze B lub mniejszym"? Ludzie lubią mówić o tym co czytali. Łatwiej opowiada się o konkretach.

A jak Akcja
Ludzie lubią akcję. Długie opisy bez czasowników są genialne... jako lek na bezsenność.

Proces pisania tekstu. Krok 9: Duże drobiazgi

2009-09-03T23:30:00.007+02:00

Duży drobiazg. To on cichaczem rzuca swoje 3 grosze, które potrafią zaważyć o Twoim sukcesie lub klęsce. Czym jest? Jest porą, o której piszesz. To także Twój nastrój. To wygodny bądź niewygodny fotel. Dzień lub noc, cisza bądź hałas...

Duże drobiazgi wiążą się z Twoim podejściem do pisania i Twoimi warunkami pracy. Są to szczegóły, na które nie zwracasz uwagi. Co zrobić by nie były piątym kołem u wozu? Co zrobić by prowadziły Cię do Twoich celów?

Oto 10 przykazań człowieka piszącego. Dzięki nim każdy Twój kolejny tekst będzie lepszy! Zastanów się nad nimi!

Weź odpowiedzialność za swoje słowa!
Ktoś przeczyta to co napiszesz. Nie pozwól by się nudził lub czegoś nie rozumiał.
Pisz z głową!
Znajdź swój "kreatywny czas". Kiedy pisze Ci się najwygodniej? Wcześnie rano? W nocy? Wykorzystaj właściwy czas. I pamiętaj - pisz codziennie co najmniej 100 słów!
Pal każdą pierwszą wersję!
Albo schowaj ją bardzo głęboko.
Ucz się od najlepszych!
Analizuj teksty najlepszych. Rozkładaj je na czynniki pierwsze. Zaszokować Cię może... przepisywanie! Przepisując dobry tekst odkryjesz w nim to czego nie widać na pierwszy rzut oka!
Pisz z emocjami!
Pisz gdy tryskasz radością. Pisz gdy masz doła. Pisz gdy wybuchasz złością. Czuj coś gdy piszesz. Pisz gdy coś czujesz.
Znajdź swoje miejsce!
Może to kuchnia bardziej pobudza kreatywność niż Twój pokój? Może wieś jest dla Ciebie większą muzą niż miasto?
Nie kradnij tekstu bliźniego swego!
A jeśli chcesz użyć czyjś tekst - pamiętaj wskazać źródło.
Nie będziesz błędów ortograficznych popełniał!
Nie daj się wyśmiać! Używaj spell-checkerów.
Nie będziesz pożądał stylu pisarza innego!
Nie myśl: chcę pisać jak Grisham. Myśl: chcę żeby Grisham chciał pisać jak ja!
Nigdy będziesz miał tylko 10 przykazań!
Ucz się całe życie. Szukaj nowych reguł i je sprawdzaj. Łam stare. Rozwijaj się nieustannie.

<< Krok 8: Testowanie

Proces pisania tekstu. Krok 8: Testowanie

2009-08-30T19:02:00.008+02:00

Nie ma nic gorszego na świecie od tego. Napisałeś świetny tekst dopracowany w każdym detalu. Chcesz go komuś pokazać. Z wielkimi emocjami obserwujesz jak druga osoba czyta. Ale zanim dojdzie do końca widzisz już na jej twarzy ten klasyczny grymas mówiący - "eee słabe...".

Life is brutal. Czujesz się rozbity? A może myślisz, że ktoś się nie zna? Jeśli tak to znaczy, że czas nauczyć się właściwie testować swoje pomysły!

1. Nie bierz nic na pewność!
Jeśli ktoś Ci powie "to jest słabe" nie biegnij żeby to poprawić. Pomyśl. Może to jedyna osoba na świecie, która tak myśli? A może wszystkie będą tak myśleć? Możliwości jest wiele. Zanotuj uwagi i spytaj kolejną osobę.

2. Skup się na konstruktywnych uwagach!
Gdy ktoś zacznie uzasadniać dlaczego coś mu się podoba/nie podoba - skup się. Notuj wszystkie uwagi. Nie tłumacz się, nie broń. Podziękuj za uwagi i rozważ je na spokojnie. Czy tłumaczenia krytykanta opierają się o słuszne założenia? Czy przemawiają do Ciebie jego argumenty? Czy mogą stać się uzasadnieniem do innych opinii?

3. Właściwie wybieraj osoby, którym pokazujesz tekst
Jeśli pokażesz tekst mamie to się jej spodoba (jeśli byłoby inaczej to naprawdę bardzo źle). To nie znaczy, że innym się również spodoba. Szukaj osób obiektywnych. Najlepiej tych, z którymi nie przebywasz na co dzień. A co najważniejsze - wybieraj osoby, które pasują do Twojej grupy docelowej.

Przede wszystkim do krytyki podchodź chłodno. Nie daj sobie nic narzucić. Nie pozwól też aby cenne spostrzeżenia Ci umknęły. Każdą rozważ na spokojnie. Nie podejmuj żadnych decyzji zbyt szybko! I pamiętaj! Wszystkie te uwagi tyczą się zarówno negatywnych jak i pozytywnych opinii!

<< Krok 7: Relaks | Krok 9: Duże drobiazgi >>

Proces pisania tekstu. Krok 7: Relaks

2009-08-27T12:56:00.006+02:00

Dlaczego od kąpieli marszczą się palce? I czemu tylko palce? Mama mówiła, że za długo się kąpałeś. Ktoś inny powie, że wypłukałeś sobie ważne minerały. Naukowiec przedstawi dowód naukowy. Ile ludzi tyle odpowiedzi.

Jaka jest prawda? Sam nie wiem. Ale z kąpieli płynie pewien morał. Im dłużej siedzisz w wodzie tym bardziej ona Cię marszczy. Tak samo jest z pisaniem. Im więcej piszesz tym bardziej się marszczysz. Tracisz połysk i blask.

Pozostańmy w tym mokrym temacie. Wyobraź sobie piekielny upał. Wchodzisz do basenu z lodowatą wodą. Pierwsza reakcja - nie wejdę! Ale powoli zanurzasz się coraz bardziej. Twoje ciało oswaja się z wodą. W pewnym momencie przestaje być już taka zimna!

Gdy ktoś zapyta "Ej, jaka woda?" odpowiesz "Super, wskakuj!". Ale zaraz i tak usłyszysz "Jest zimna jak lód! Nie wchodzę!". No więc jaka naprawdę jest woda?

I w tym sęk. Musisz wiedzieć jaka jest woda dla innych. Nie dla Ciebie. Dlatego właśnie z niej wyjdź! Odejdź od kartki. Wstań od komputera. Odpocznij. Zrób coś co całkiem oderwie Cię od myślenia o pisaniu! Po przerwie będziesz mógł bardziej obiektywnie powiedzieć jaka jest woda... tfu! Jaki tak naprawdę jest Twój tekst!

A na zakończenie cytat z programu Szymon Majewski Show:
...
– W sierpniu to ja kontempluję z młodymi ludźmi na Ibizie. A kiedy zmęczę się już tą huczną kontemplacją, no to wtedy najlepszym miejscem na relaks jest Las.
– Las Kabacki!
– Las Vegas...

Bo każdy z nas odpoczywa na swój sposób :) A Ty jak się relaksujesz?

<< Krok 6: Redagowanie | Krok 8: Testowanie >>

Proces pisania tekstu. Krok 6: Redagowanie

2009-08-24T11:03:00.009+02:00

Pierwsza wersja gotowa? Chcesz ją pokazać całemu światu? Jesteś jak mężczyzna z tej oto reklamy:

Pośpiech to zły pomysł. Pomyśl. Popatrz na całość. Popatrz na każde zdanie, słowo. Można napisać lepiej? Jasne! Tylko jak?

Bez obaw! Dzisiaj dam Ci 3 porady związane z redagowaniem. Ono ubierze Twój tekst w najpiękniejsze szaty. Sprawi, że tekst zachwyci, zaskoczy, skłoni do działania. Ale niestety nie ma nic za darmo. Redagowanie może przyprawić o bardzo mocny ból głowy.

Dlaczego? Przez ogrom czynników jakie mogą wpłynąć na tekst. Każdy może zamienić Twój tekst w złoto. Każdy może zamienić Twoje życie w piekło.

Będziesz tekst wielokrotnie poprawiać. Może nawet napiszesz go na nowo. Z każdą poprawką będzie coraz lepszy. Ale zawsze będziesz chciał poprawić coś jeszcze. Będziesz to robić tak długo aż padniesz lub uznasz, że już nic więcej nie potrafisz zrobić...

Jeśli Cię to nie przeraża przeczytaj obiecane 3 porady. Spróbuj sprawdzić je na swoich tekstach - widzisz różnicę?

Pisz krótko!
Zmień długie zdania na kilka krótkich. Tekst szybko stanie się bardziej czytelny!
Pisz dynamicznie!
Zmień stronę bierną na czynną. Nie opisuj sytuacji - "kot został zjedzony przez psa"! Opisz akcję - "pies zjadł kota"!
Pisz z myślą o czytelniku!
Zadbaj o komfort czytania. Podziel tekst na krótkie paragrafy. Zaznacz ważne fragmenty. Wylistuj, wypunktuj. Nikt nie czyta suchego zlepku słów!

Te porady pomogą dość drastycznie poprawić Twój tekst. To jednak dopiero początek długiej i żmudnej drogi zwanej redagowaniem. Mam nadzieję, że uda mi się Tobie choć trochę tę drogę umilić :)

<< Krok 5: Pisanie | Krok 7: Relaks >>

Proces pisania tekstu. Krok 5: Pisanie

2009-08-22T09:00:00.007+02:00

Wypływasz na szerokie wody! Nareszcie czas rozpocząć pisanie! A wiatrem w żagle niech będzie myśl Ernesta Hemingway'a:

"Pierwsza wersja czegokolwiek jest zawsze g*wniana."

Nie ma to jak myśleć pozytywnie! :) Taka myśl może w prawdzie podciąć Ci skrzydła ale przede wszystkim może uratować od totalnej porażki!

Pomyśl - skoro i tak pierwsza wersja będzie do bani - to czym się przejmować? Trzeba po prostu płynąć z wiatrem i pisać, pisać, pisać... To nie pisanie, a redagowanie jest czasem poprawiania i układania w spójną całość.

A oto 3 zasady każdego wilka morskiego pisania:

Napisz pierwszą wersję nagłówka.
Niech będzie to główna myśl. Niech świeci niczym latarnia morska, wyznacza Ci kierunek. Potem nagłówek zmienisz na lepszy. Kilkakrotnie.

Nie zatrzymuj się!
Ile razy poprawiałeś jedno zdanie w trakcie jego pisania? Takie zatrzymywanie sprawia, że tracisz tempo i kreatywność. A przede wszystkim tracisz satysfakcję. Nie pozwól na to! Nie poprawiaj! Płyń!

Bądź podekscytowany, zafascynowany, smutny, wściekły!
Zarówno pozytywne jak i negatywne emocje sprawią, że będziesz chciał je przelać na papier. To napędzi Twoją kreatywność!

Która zasada jest najważniejsza? Pisanie bez zatrzymywania! Sam się zaskoczysz tym co wypłynie z Twojej głowy podczas niekontrolowanej improwizacji. Będziesz czerpał prawdziwą przyjemność z pisania i nie stracisz kreatywności. Spróbuj! Jeśli tylko zdarzy Ci poprawiać w trakcie pisania włącz czerwone światło*!

A jak już skończysz to dopłyniesz do portu, którego imię brzmi... redagowanie. Ale o tym napiszę następnym razem. Tymczasem pomyślnych wiatrów! Ahoj!

<< Krok 4: Planowanie | Krok 6: Redagowanie >>

* w ostateczności wyrwij z klawiatury przycisk backspace i delete!

Planowanie ponownie na pierwszym planie :)

2009-08-20T13:17:00.010+02:00

Pisząc o planowaniu chciałem dość ogólnie przedstawić temat struktury tekstu. Dochodzę jednak do wniosku, że zbyt ogólnie! Może tekst był źle zaplanowany? Coś z tym trzeba zrobić! Postanowiłem jednak nie przynosić drewna do lasu. Zamiast pisać bardziej szczegółowo daję Ci parę linków, które warto przeczytać, by dowiedzieć się więcej o strukturze:

Magiczna czwórka AIDA - bardzo świeży wpis (jeszcze ciepły) na temat AIDA
Struktura tekstu dziennikarskiego, czyli prezentacja o odwróconej piramidzie
11 Top Secret Recipes for the Aspiring Copywriting Chef (ang.) - krótki przegląd aż 11 struktur
The Four "P" Approach: A Persuasive Writing Structure That Works (ang.) - post na temat 4P

4P opiera się w głównej mierze na rozwiązaniu problemu odbiorcy. Wyczerpujący opis tego zagadnienia dał Darek Puzyrkiewicz na swoim blogu - Jak rozpocząć ofertę sprzedażową? Część 1.

Miłej lektury! Koniecznie daj znać jeśli znasz jakieś ciekawe informacje na temat struktury!

Proces pisania tekstu. Krok 4: Planowanie

2009-08-18T23:00:00.006+02:00

Wyobraź sobie, że jesteś złodziejem. Twoim celem jest ukraść coś bardzo dla Ciebie cennego - uwagę czytelników! Potrzebny Ci będzie dobry plan!

Dobry plan to taki, który sprawi, że cała robota pójdzie szybko gładko. Plan napadu na jubilera różni się od planu napadu na monopolowy. Tak samo w zależności od tego co piszesz będziesz musiał wybrać inny plan. Oto szybki kurs bo najbardziej znanych planach pisania, czyli strukturach tekstu!

AIDA = Attention, Interest, Desire, Action (czyli uwaga, zainteresowanie, pragnienie, działanie)
AIDA wyznacza Ci 4 kolejne punkty jakie powinien zawierać tekst. Najpierw przyciągasz uwagę - zazwyczaj nie potrzeba dużo - chwytliwy nagłówek, szokujące pierwsze zdanie, intrygujący cytat. Czytelnik zaczyna zastanawiać się o co chodzi. To moment kiedy musisz go zainteresować, wciągnąć w tekst. Nie może to jednak trwać długo, bo czytelnik zapyta "co mnie to obchodzi?". Najwyższy czas wzbudzić pragnienie. Sprawić, że czytelnik czegoś zapragnie (mieć reklamowany produkt, skomentować Twoją opinię, zastanowić się nad czymś). I tak dochodzisz do ostatniego punktu swojego planu - czas na działanie! Spraw by kupił Twój produkt, zostawił komentarz, zaczął myśleć!

Piramida (czyli od ogółu do szczegółu)
Struktura gazetowych artykułów. Ludzie chcą szybko wiedzieć, czy dany tekst będzie dla nich interesujący. Dlatego też pierwsze zdanie zawiera skróconą treść. Dopiero kolejne wyjaśniają w szczegółach to co było napisane w pierwszym zdaniu.

4P = Promise Picture Proof Push (czyli obietnica, obraz, dowód, akcja)
Podobnie jak w AIDA pierwszy punkt ma przyciągnąć uwagę. Tutaj jednak dzieje się to przez złożenie obietnicy (np. nagłówek "Schudnij 10 kilo w 10 dni!"). Następnym punktem jest wytworzenie obrazu w wyobraźni czytelnika. Musi zobaczyć coś do czego potem go zachęcimy (np. zobaczyć siebie używającego nowy produkt). Potem trzeba udowodnić, że warto sprawić aby ten obraz stał się rzeczywistością. Pomocne okazują się tutaj wszelkie dane statystyczne, badania i opinie. Na koniec, tak samo jak w AIDA piszesz słowa, które sprawią, że czytelnik zacznie działać!

AIDA i 4P stworzone zostały z myślą o tekstach reklamowych, Piramida o gazetach. A co z blogami? Możesz inspirować się tymi strukturami i tworzyć dostosowane do Twoich potrzeb. Pamiętasz jak wspomniałem o tym, że struktura pozwala pisać szybko?

Załóżmy, że piszesz notkę komentującą jakieś wydarzenie. Chcesz zachęcić ludzi do dyskusji. Spróbuj oprzeć się, np. o AIDA:
Uwaga: ciekawy komentarz do wydarzenia, cytat, może zdjęcie?
Zainteresowanie: co Cię zainteresowało, zbulwersowało
Pragnienie: czego nie rozumiesz, jaka jest Twoja opinia (napisz że jesteś ciekaw opinii innych)
Akcja: zadaj pytanie w stylu "a Ty co o tym myślisz?"

Teraz jedną długą notkę masz rozbitą na 4 mniejsze części. Napisanie 4 krótkich fragmentów jest łatwiejsze niż napisanie 1 dłuższego. Zwłaszcza, że w każdym punkcie wiesz na czym się skupić. Wiesz również ile pisać w każdym punkcie żeby notka nie była za długa/za krótka. Masz pełną kontrolę!

A co z piszącymi opowiadania? Spokojnie - o strukturze historii także będzie :)

<< Krok 3: Research | Krok 5: Pisanie >>

Proces pisania tekstu. Krok 3: Research

2009-08-17T21:28:00.010+02:00

Po zrobieniu dwóch pierwszych kroków wiesz już o czym, do kogo i dlaczego chcesz pisać. Masz już długopis w ręce? Poczekaj!

Proponuję Ci poszerzyć swoją wiedzę w temacie, który chcesz poruszyć. Myślisz "przecież się na tym znam", "ale to jest oczywiste" lub "to i tak mało istotny fragment"? A może wystarczy przeczytać jeden artykuł lub zobaczyć jeden film, by całkowicie zmienić punkt widzenia?

Chwilę! Myśląc w ten sposób trzeba by spędzić mnóstwo czasu na szukaniu informacji. A kiedy pisać? Dlatego właśnie musisz wiedzieć gdzie szukać. Pamiętaj - wiesz już co i do kogo piszesz. Miejsce poszukiwań powinno narzucać się samo!

Przykładowo: Jesteś dziennikarzem i piszesz artykuł o aborcji. Pierwsze co musisz zrobić to przypomnieć sobie założenia do tekstu!

Jeśli chcesz pokazać aborcję z medycznego punktu widzenia, musisz szukać informacji w podręcznikach medycznych. Dodatkowo w zależności, czy odbiorca zna fachowy język użyjesz innych słów.
Jeśli chcesz pokazać opinię społeczeństwa na ten temat powinieneś szukać cytatów.
Jeśli chcesz pokazać punkt widzenia matek warto będzie opowiedzieć prawdziwe historie, porozmawiać z kobietami, które aborcji się poddały lub które się nad nią zastanawiają.

Podczas researchu (z ang. badanie, analizowanie) natkniesz się na historie i fakty, które mogą zmienić Twój punkt widzenia lub nakierować Cię na coś zupełnie nowego! Tym samym research staje się kolejnym miejscem gdzie warto szukać nowych pomysłów.

A oto kilka najważniejszych źródeł informacji:

książki, gazety, filmy i wszystkie utwory, które już poruszały dany temat, najlepiej udać się do biblioteki lub poszukać materiałów w sieci
cytaty - Internet jest pełen serwisów z cytatami poukładanymi w kategorie, na pewno bez trudu znajdziesz coś na temat na który piszesz
prawdziwe historie - prawdziwe historie można usłyszeć z ust uczestników pewnych wydarzeń ale trzeba pamiętać, że będzie to subiektywne spojrzenie. Jeśli chcesz mieć bardziej obiektywny obraz musisz sięgnąć kilku źródeł
rozmowy z ludźmi - znajdź ludzi, którzy zajmują się danym tematem, zadzwoń, napisz maila, spotkaj się osobiście - będą mieli na pewno dużo do powiedzenia a przy okazji może usłyszysz coś czego nie znajdziesz w żadnej książce!
anegdoty - historie, które nie do końca są prawdziwe ale dzięki metaforze mogą ze sobą nieść ukrytą treść (np. www.anecdotage.com)

Oczywiście czasem warto zasięgnąć do każdego z tych źródeł. Wszystkie zebrane informacje należy mieć cały czas przy sobie podczas planowania i pisania! Dzięki temu kolejne etapy będą znacznie łatwiejsze.

A Ty gdzie szukasz informacji do swoich tekstów? Może znasz jakieś inne ciekawe źródła?

<< Krok 2: Trudne pytania | Krok 4: Planowanie >>

Proces pisania tekstu. Krok 2: Trudne pytania

2009-08-16T22:22:00.018+02:00

Jak to napisać? Czy tak jest dobrze? Czy może napisać to inaczej? Może da się lepiej... hmm... nie jestem pewny.

Też często zdarza Ci się mieć takie wątpliwości podczas pisania? Nie uważasz, że dobrze byłoby mieć jakiś prosty test rozwiewający wszelkie wątpliwości?

Wyobraź sobie, że masz w ręce magiczne urządzenie, do którego wpisujesz słowa. Słowa co do których nie masz pewności czy napisać je tak czy inaczej. Naciskasz czerwony guzik i... tadam! Urządzenie odpowiada "tak" lub "nie". Proste i piękne, prawda?

Okazuje się, że cały czas masz nosisz takie urządzenie... w swojej głowie! Było tam od zawsze ale żeby je włączyć trzeba było odpowiedzieć na parę niewygodnych pytań, które być może zbagatelizowałeś!

Tak jak najprostszym sposobem zwyciężenia z pokusą jest jej ulec, tak najprostszym sposobem poradzenia sobie z niewygodnymi pytaniami jest... unikanie odpowiedzi. Okazuje się jednak, że to tylko doraźne środki.

Pamiętasz o co zawsze pytali rodzice gdy wracałeś ze szkoły do domu? Zadawali to nieszczęsne pytanie "a jak było w szkole?". To jedno z tych trudnych pytań jakiego nie chciało się słyszeć będąc dzieckiem. Bo oto nadchodził dzień, w którym odpowiedź była mało pozytywna. Aby jednak nie narażać się na karę zawsze odpowiadaliśmy to co zwykle (nieważne, czy właśnie dostaliśmy jedynkę, czy poszliśmy na wagary). Odpowiedź zawsze brzmiała - "dobrze". Dawało to chwile błogiego spokoju. Kończyły się one niestety w dniu wywiadówki. Cały szwindel wychodził na jaw, a wszystkie jedynki i wagary uderzały w nas teraz ze wzmożoną siłą.

Morał jaki można tutaj wyciągnąć jest następujący - odpowiadanie na trudne pytania na początku pozwala uniknąć problemów w przyszłości.

Okazuje się, że nie inaczej jest w przypadku pisania tekstu. Tutaj również pojawiają się trudne pytania. Odpowiedzi na nie pozwalają uniknąć wielu problemów i dylematów. Przypomnij sobie - ile razy bardzo krótko zastanawiałeś się nad poniższymi pytaniami (bądź w ogóle ich unikałeś)?:

Kto jest odbiorcą tekstu?
Kto poza docelowym odbiorcą będzie czytał tekst?
Dlaczego piszesz? (Jaki masz cel i jaki efekt chcesz uzyskać?)

Te "trudne" pytania stanowią podstawowe założenia dotyczące tekstu. Osobiście długo uważałem, że nie ma sensu tracić zbyt wiele czasu żeby się nad nimi zastanawiać (zwłaszcza nad tym ostatnim). Unikałem ich. W końcu przecież sam doskonale wiem co i do kogo piszę. Okazuje się jednak, że skonkretyzowane odpowiedzi na te pytania stają się najprostszym i zarazem najskuteczniejszym sposobem na auto-ocenę tekstu! Nawet na ocenę jednego zdania! Na ocenę pojedynczego słowa!

Pierwszych dwóch pytań jesteśmy często dość dobrze świadomi. Jednak z trzecim różnie bywa. Okazuje się, że dopiero znajomość odpowiedzi na wszystkie te pytania razem pozwala w ważnych momentach podjąć dobre decyzje. Przykładowo - załóżmy, że piszesz opowiadanie dla młodzieży, które przede wszystkim ma rozbawić i rozśmieszyć. Możesz wtedy wziąć pod warsztat każde zdanie i zapytać siebie: czy to będzie śmieszne dla młodzieży? czy mogłoby być śmieszniejsze? Czy dorośli, którzy będą tekst czytać też będą się z niego śmiać, czy może będą oburzeni i zniesmaczeni (robiąc darmową "czarną" reklamę)? Odpowiedzi na te pytania jednoznacznie dadzą Ci znać czy wszystko jest w porządku, czy tekst jest zgodny z założeniami. Jeśli jednak masz wątpliwości to znaczy, że trzeba jeszcze trochę popracować. Ale wiesz już nad czym! Gdy będziesz mieć dwie opcje do wyboru to tym samym kryterium ocenisz co jest lepsze. Możesz tak oceniać zarówno cały tekst jak i pojedyncze słowa! Musisz tylko możliwie najlepiej poznać podstawowe założenia!

Nasuwa się przy tym ważna refleksja. Możliwa jest następująca sytuacja - mamy do wyboru dwa różne sposoby opowiedzenia jakiegoś tematu i oba te sposoby będą dobre ale przy różnych założeniach! Dobrze znaj swoje założenia i trzymaj się ich! Tym sposobem zawsze podejmiesz decyzję, która zbliży Cię do celu jaki chcesz osiągnąć pisząc tekst! I pamiętaj - to Ty odpowiadasz na te pytania! Nikt nie może Ci niczego tutaj narzucić ani powiedzieć, że przyjąłeś nieprawidłowe założenia.

Zapamiętaj - wiedz bardzo dokładnie co, komu i dlaczego chcesz dać, co, od kogo i po co chcesz dostać, a podejmowanie właściwych decyzji stanie się prostsze!

<< Krok 1: Pomysł | Krok 3: Research >>

Proces pisania tekstu. Krok 1: Pomysł

2009-08-14T16:10:00.022+02:00

Było krótko o procesie pisania tekstu. Nadszedł czas żeby każdemu z etapów cyklu życia tekstu przyglądnąć się bliżej. Na początek - pomysł!

Na wstępie muszę jednak zaznaczyć, że jestem wściekły. Wściekły bo nie mam pomysłu jak ciekawie pisać o pomysłach! To trochę absurdalne ale myślę, że to właśnie najlepszy moment żeby ten temat poruszyć. Bo nie ma nic bardziej wkur...zającego w życiu twórcy jak brak pomysłów! A radzić sobie z tym jakoś trzeba...

To co teraz robię to nic innego jak jeden z najprostszych sposobów na radzenie sobie z blokadą twórczą. Jeśli nie masz pomysłu - zacznij pisać o tym, że nie masz pomysłu. Pisz o tym tak długo aż Ci palce spuchną, a głowa wybuchnie. Nie ma innej możliwości - coś z tego musi wyjść!

A to wszystko z pewnego prostego powodu - z powodu emocji.
Gdy nie wiesz co pisać targają Tobą silne emocje. Chcesz, a nie możesz (teraz wiesz jak czuje się impotent). Okazuje się, że emocje są znakomitym silnikiem napędzającym proces twórczy. Można powiedzieć nawet więcej - bez emocji nie powinno się pisać! Jednym z Twoich podstawowych zadań jako autora tekstu jest zainteresowanie czytelnika, wzbudzenie w nim emocji, ciekawości, zaintrygowania. Jak można wzbudzić w czytelniku emocje jeśli pisząc sam ich w sobie nie masz? Stąd też wielkie sukcesy blogów opisujących prawdziwe, osobiste wydarzenia. Stąd sukcesy autobiografii. Stąd sukcesy filmów, w których autor zawarł coś co silnie dotyczy spraw mu bliskich. Ale o emocjach będzie jeszcze okazja napisać więcej innym razem. Ważne żeby zapamiętać, że warto pisać o tym co wzbudza w nas silne emocje.

Skąd jeszcze można czerpać inspirację? Jak radzić sobie z blokadą twórczą? Dla wielu inspiracją jest rzeczywistość. Zasłyszany dialog, uliczna sytuacja, hasło na plakacie, notka w gazecie... to wszystko może poruszyć wyobraźnię. Ale do tego potrzeba wyjść z domu i opuścić wirtualną rzeczywistość! Jeśli masz uczucie, że dużo czasu spędzasz przed komputerem szukając inspiracji - wstań i zapewnij sobie lekką odmianę.

Pisząc o czerpaniu z rzeczywistości warto wspomnieć o innym ważnym źródle inspiracji - ciekawości. W połączeniu z obserwacją rzeczywistości może dać bardzo ciekawe efekty. Na ciekawość składa się kilka kreatywnych czynników:

zadawanie pytań - to głównie domena dzieci, którą niestety z czasem zatracamy. Spróbuj wyrobić sobie nawyk częstego zadawania pytań w każdej okoliczności: dlaczego tak? czy można to zrobić inaczej? Takie pytanie zapewne zadawał sobie... Kopernik. Efekty widać do dzisiaj. Innym znanym pytaniem na którym bazuje mnóstwo książek i filmów jest - co by było gdyby...? (co by było gdyby okazało się, że dinozaury nie wyginęły, co by było gdyby zwykły taksówkarz został uznany za seryjnego mordercę, co by było gdyby można było cofnąć/przyspieszyć czas). Zadawaj dużo ciekawych pytań, a pojawią się ciekawe odpowiedzi...
szukanie kontrastów - dobry pomysł często opiera się na zaskakującym połączeniu dwóch, z pozoru niepasujących do siebie rzeczy - twardy glina pracujący w przedszkolu, dzieciak rozprawiający się z dwójką włamywaczy - możesz sam wymyślać takie połączenia lub szukać ich w rzeczywistości!
szukanie odwołań do znanych rzeczy - ludzie lubią w rzeczach zupełnie nowych odkrywać coś co już wcześniej widzieli. Możesz odkopać jakiś stary przesąd, mit czy historię i spróbować opowiedzieć w bardziej współczesny sposób. Mnóstwo filmów to nic innego jak adaptacje napisanych dużo wcześniej książek! "Hrabia Monte Christo" A. Dumasa miesza ze sobą fikcję i znaną prawdę historyczną, postaci fikcyjne i żyjące naprawdę! Takie łączenie rzeczy nowych i starych zawsze wzbudzało ciekawość. Jedna z anegdot głosi, że Ridley Scott szukając producenta do swojego filmu "Obcy" przedstawiał fabułę jako "Szczęki w kosmosie". Dziś może by to nikogo nie wzruszyło ale wtedy zadziałało :)

Gdy jednak nawet emocje, rzeczywistość i ciekawość nie wystarczają pozostaje zdać się na... przypadek! Agatha Christie powiedziała kiedyś: "Pomysły moich powieści kryminalnych znajduję zmywając. Jest to zajęcie tak głupie, że zawsze rodzi we mnie myśl o zabójstwie." Pamiętasz ile razy przychodziły Ci do głowy pomysły w toalecie? Tak nagle, bez ostrzeżenia. Czasem jedno wypowiedziane przez kogoś słowo sprawiało, że doznawałeś olśnienia. Nie wspomnę już o licznych wynalazkach, które zostały odkryte dzięki przypadkowi (kilka z nich znajdziesz tutaj). Żeby zwiększyć prawdopodobieństwo, że przypadek Cię zainspiruje - pomóż mu! Spotkaj się ze starym kumplem, zadzwoń do mamy, pójdź do muzeum, puść losową piosenkę ze swojej kolekcji, otwórz ulubioną książkę na losowej stronie... zrób coś!

Na sam koniec jeszcze jedna rada - zapisuj wszystkie pomysły jakie przyjdą Ci do głowy. Wszystkie - nawet te najbardziej absurdalne. O pomysłach szybko się zapomina a zapisane na pewno nie zginą. W przyszłości mogą stać się cenną inspiracją. Do takiej listy pomysłów zawsze warto wrócić wtedy gdy ma się poczucie pustki w głowie :)

<< Proces pisania tekstu | Krok 2: Trudne pytania >>

Proces pisania tekstu - krok po kroku

2009-08-14T00:07:00.015+02:00

Zapłodnienie w chwili radosnego uniesienia. Przygotowania do przyjścia na świat. Magiczny dzień narodzin. Pielęgnowanie i doglądanie. Duma lub wstyd... Cykl życia człowieka z punktu widzenia rodzica? Nie! Cykl życia tekstu z punktu widzenia autora!

Przypomnij sobie chwilę gdy Twój mózg "płodził" kolejny genialny pomysł. Pamiętasz jak nie mogłeś doczekać się gdy zasiądziesz do pisania? Znasz to uczucie gdy słowa "płyną same"? A ból żmudnego redagowania? Publikacja. Oczekiwanie. Potem przychodzi duma lub wstyd...

Duma, czy wstyd - to nie jest najważniejsze. Ważniejsze czy potrafisz wyciągnąć z tego wnioski.
Nie uda Ci się jednak tego zrobić jeśli nie zrozumiesz wagi i roli każdego elementu "cyklu życia tekstu". Cykl ten w skrócie prezentuje się następująco:

Pomysł - on jest zawsze na początku ale skąd go wziąć?
Trudne pytania - co piszesz? do kogo? dlaczego? jaki efekt chcesz uzyskać? Tak - ja też często lekceważę te pytania. Spróbuję jednak udowodnić, że są one ważne.
Research - warto dowiedzieć się jak najwięcej na temat na który piszemy... i o ludziach do których piszemy
Planowanie - jak to napisać? dobry plan opiera się na właściwie dobranej strukturze tekstu. Właściwa struktura, to także klucz do szybkiego pisania
Pisanie - czyli to co tygryski lubią najbardziej. W najprostszym wariancie proces pisania tekstu składa się tylko z tego punktu.
Redagowanie - czyli to czego tygryski nie cierpią najbardziej. To element przez wielu uważany za najważniejszy i najbardziej pracochłonny
Relaks - czyli to czego tygryskom brakuje najbardziej. Odpoczynek jest ważny nie tylko dlatego żeby nie umrzeć na zawał. Dzięki niemu nabierasz dystansu do własnej twórczości i stajesz się bardziej obiektywny
Testowanie - chwila prawdy jeszcze przed publikacją tekstu
Duże drobiazgi - czyli małe i duże sprawy, które mogą wpłynąć na Twoje efekty - począwszy od czcionki jaką używasz aż po Twoje podejście do bycia "pisarzem"

Taka lista kolejnych etapów bardzo pomaga zorganizować sobie pracę. Każdy tekst (zarówno notki na bloga, opowiadania, artykuły do gazet, scenariusze, itp. itd.) powinien być tworzony z taką (bądź zbliżoną) wizją poszczególnych etapów. Dzięki temu w każdym momencie wiesz gdzie jesteś i co robić dalej. Pozwala też ocenić w którym miejscu popełniasz błędy. Plan działania tym samym pozwala Ci systematycznie podnosić poziom pisania!

Tego typu opisy można znaleźć w wielu książkach. Ale zejdźmy na chwilę na ziemię i zobaczmy jakie jest życie. Krótkie. A w dzisiejszych czasach za krótkie żeby każdy powstający tekst przechodził przez każdy z tych etapów. Podstawą sukcesu coraz częściej staje się stwierdzenie pisać szybko (i dużo) ale dobrze. Aby to osiągnąć pozostaje jedynie zrezygnować lub ograniczyć pewne etapy. Wpływa to znacząco na jakość tekstu. Stajemy przed wyborem. Albo szybko albo dobrze. Oczywiście można to ze sobą do pewnego stopnia pogodzić jednak trzeba być świadomym poszczególnych etapów (zwłaszcza Planowania). Dlatego warto przyglądnąć się z bliska każdemu z nich. Postaram się to zrobić w kolejnych wpisach :)

Tymczasem zastanów się nad tym przez jaki proces przechodzą Twoje teksty? Czy po pojawieniu się pomysłu od razu zabierasz się do pisania? Czy redagujesz swój tekst i próbujesz zasięgnąć opinii innych? Może nie wyczerpujesz w pełni wszystkich możliwości?

Krok 1: Pomysł >>

Pisać każdy może?

2009-08-13T00:01:00.003+02:00

"Śpiewać każdy może, trochę lepiej lub trochę gorzej..."

A pisać? Myślę, że też. Tym samym popełniam sobie teksty reklamowe, opowiadania, artykuły do gazet, scenariusze. Chciałbym żeby były trochę lepsze niż trochę gorsze. Dlatego podjąłem decyzję - spiszę wszystko co udało mi się do tej pory dowiedzieć na temat... pisania. Po co? Żeby utrwalić, powtórzyć, odkryć na nowo i poznać Twoją opinię! Zobaczymy co z tego wyjdzie. Oby wyszło (nam wszystkim) na dobre.

PS. Na horyzoncie widać czwartek, 13 sierpnia. Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych. To dobry dzień żeby zacząć pisać bloga. Bo pisać można także lewą ręką, mimo że kiedyś uważano inaczej.